Paano makaiwas sa beke o mumps?

Sa Pilipinas at maraming bansa, ang bakunang MMR o Mumps, Measles, and Rubella vaccine ay mabisang proteksyon laban sa mumps (beke), measles (tigdas), at rubella (german measles o tigdas). Ang MMR ay karaniwang ibinibigay sa unang kaarawan ng isang baby (1 taon o 12 buwan). May pangalawang turok rin na ibinigay bago pumasok sa iskwelahan ang isang bata, sa edad na 4-5. Hindi karaniwan ang beke sa mga matatanda ngunit kung hindi pa nagkaroon nito, mas magandang magpabakuna pa rin kahit matanda na. Siguraduhing may bakuna laban sa beke ang buong pamilya!

Dapat lamang tandaan na ang bakuna para dito ay hindi rekomendado kung:

  • ikaw ay buntis, at may balak magbuntis sa susunod na 4 na linggo
  • ikaw ay may allergy sa bakuna
  • ikaw ay may mababang resistensya dulot ng ibang kondisyon gaya ng HIV infection

Ano ang gamot sa beke o mumps?

Dahil ang beke ay sakit na dulot ng impeksyon ng virus, hindi makakatulong ang pag-inom ng mga antibiotics. Kailangan lamang hayaan ang sakit na lumipas sapagkat kusa itong gagaling at magkakaroon ng natural na panlaban ang katawan (antibodies) laban sa beke. Sinasabing makalipas lamang ang isang linggo ay ligtas na at hindi na makakahawa ang sakit. Ngunit upang maibsan ang mga sintomas, maaaring magpatong ng “cold compress” sa apektadong bahagi ng panga. Maaari ring uminom ng mga pain reliever gaya ng Paracetamol. Iwasan ding kumain o uminom ng maaasim sapagkat ang mga ito’y nakaka-irita sa salivary glands na siyang namamaga dahil sa beke.

Paano malaman kung may beke o mumps?

Maaaring matukoy ang pagkakaroon ng beke o mumps sa simpleng pag-oobserba sa mga sintomas na nararanasan. Sinisilip ang loob ng bibig at susuriin ang mga lugar ng pamamaga. Upang mas makatiyak, maaaring magsagawa din ng culture sa laboratoryo mula sa sample na nakuha sa taong sinususpetyahan ng pagkakaroon ng beke. Maaari din itong masilip sa sa pamamagitan ng blood test. Kung positibo sa pagkakaroon ng antibodies laban sa beke, ito ay nangangahulugang mayroon ngang beke.

Ano ang mga sintomas ng beke o mumps?

Pamamaga ng mga glandula ng laway o salivary glands ang pinakamahalagang sintomas ng beke. Ito’y makikita bilang pamamaga sa tagiliran ng panga at maaaring may kasamang pamumula, kirot, at pananakit habang ngumunguya o kumakain. Maaaring magkabila o sa iisang banda lamang maka-apekto ang beke. Maaari ring magkaroon ng lagnat at sakit sa ulo. Sa ibang kaso maaari ring mamaga ang bayag (orchitis). Ito’y nangyayari lalo na sa mga binata at mas matandang kalalakihan. Bukod sa mga ito, may iba pang sintomas na maaaring maranasan:

  • Pananakit ng ulo
  • Pagusuka
  • Kawalan ng gana sa pagkain
  • Madaling pagkapagod at pananakit ng mga kalamnan

Kailan dapat magpatingin sa doktor?

Magpatingin sa doktor kung hindi sigurado sa sintomas na nararanasan. Tandaan na ang mga sintomas ng beke ay kahalintulad din ng iba pang impeksyon sa glandula ng laway.

Mga kaalaman tungkol sa Beke o Mumps

Ang beke o mumps ay isang nakahahawang sakit na dulot ng impeksyon ng mumps virus na nakaaapekto salivary glands o glandula ng laway ng tao. Dahil sa impeksyon na ito, nagkakaroon ng pamamaga, pangingirot, at implamasyon sa bahagi ng tagiliran ng panga hanggang sa likod ng tenga. Gaya ng karamihan ng mga sakit na dulot ng impeksyon ng virus, ang beke ay kusang gumagaling makalipas ang ilang araw. Ito ay karaniwang nararanasan ng mga kabataan sa iba’t ibang bahagi ng mundo.

Ano ang sanhi ng beke o mumps?

Ang virus na nagdudulot ng beke ay maaaring makuha mula sa talsik ng laway mula sa bahing o ubo ng taong may sakit. Kapag ito’y dumikit o dumapo sa bibig, ilong, o mata ng isang tao, siya’y maaaring mahawa ng beke. Maaari din itong makuha kung sakaling uminom o kumain sa pinagkainan o ininuman ng taong apektado ng sakit.

Ano ang komplikasyon na maaaring idulot ng Beke?

Bagaman hindi ito tinuturing na seryosong karamdaman at gumagaling naman ng kusa matapos ang 10 araw ng pagkakasakit, minsan, ang beke ay maaaring mag-dulot ng ilang komplikasyon na makaaapekto sa utak, testes ng lalaki, obaryo ng babae, at lapay o pancreas.

Paano makaiwas sa Trangkaso o Flu?

Ang pinakamabisang paraan upang makaiwas sa trangkaso ay ang pagpapabakuna. Ang bakuna laban sa trangkaso ay tinatawag na flu o influenza vaccine. Taon-taon, iba’t iba ang laman ng bakuna, depende sa karaniwang uri ng virus na nagsasanhi ng influenza sa pangkasalukuyan. Ang mga bakunang ito, bagamat hindi kayang pigilin ang lahat ng trangkaso, ay napatunayang nakakabawas sa sa dami ng kaso ng trangkaso at sa mga trangkasong na-oospital ng 75%. Dahil taon-taon nag-iiba ang bakuna, taon-taon din dapat magpabakuna laban sa trangkaso

Bukod sa pagpapabakuna, mahalaga rin na panatilihinh malinis ang sarili. Narito ang ilang hakbang na dapat sundin upang maiwasang mahawa ng trangkaso:

  • Ugaliin maghugas ng kamay bago kumain at pagkatapos gumamit ng banyo. Hugasang mabuti ang mga kamay gamit ang sabon.
  • Iwasan ang paghawak sa mata, ilong at bibig. Ang virus ay maaaring maikalat sa paraang ito
  • Masmakabubuting umiwas sa mga taong may trangkaso.
  • Matulog ng sapat, kumain ng masusustansya, at uminom ng sapat ng tubig araw-araw.
  • Magtakip ng ilong at bibig sa tuwing uubo at babahing, at itapon sa tamang tapunan ang pinang takip na tissue.
  • Kung ikaw ay may sakit, makabubuting manatili sa bahay at magpahinga upang hindi makahawa.

Ano ang gamot sa Trangkaso o Flu?

Sa ngayon ay wala pang gamot para sa trangkaso. Ang mga inaalok na “gamot sa trangkaso” ay pawang mga gamot para sa mga sintomas na nararanasan lamang; hindi nito kayang gamutin, o paikiliin man lamang ang trangkaso sa katawan. Ang trangkaso ay kusang nawawala sa paglipas ng panahon. Kinakailangan lamang nag suporta sa pasyente sa pamamagitan ng tama at sapat na pamamahinga. Ang pag-inom ng maraming tubig ang pinakamahalagang hakbang sa paggagamot ng trangkaso upang maiwasan ang dehydration o kakulangan sa tubig. Para sa mga sintomas gaya ng lagnat at pananakit ng katawan, , paracetamol ang maaaring ibigay. Depende sa iba pang sintomas, maaaring may karagdagang gamot na ireseta ang iyong doktor. May mga bagong gamot laban mismo sa virus na nagsasanhi ng trangkaso, ngunit sa ngayon hindi ito bahagi ng regular na paggagamot sa trangkaso. Muli, magpakonsulta sa doktor para magabayan sa paggagamot ng trangkaso.

Paano malaman kung may Trangkaso o Flu

Sa karamihan ng kaso, madaling natutukoy ng doktor ang pagkakaroon ng trangkaso sa simpleng pag-obserba lamang sa mga sintomas na nararamdaman, bagaman mayroon din namang mga pag-susuri ang maaaring isagawa upang makasiguro na flu virus ang sanhi ng pagkakasakit at hindi ang iba tulad ng dengue at typhoid. Kumukuha lamang ng sample mula sa ilong at lalamunan, at saka ito pag-aaralan sa laboratryo. Mahalaga ito upang mabigyan ng tamang lunas ang mga sintomas na nararanasan.

Ano ang mga sintomas ng Trangkaso o Flu?

Ang mga sintomas ng trangkaso ay biglaang dumadating makalipas lamang ang 1-2 araw matapos mahawa nito. Sa umpisa, ang pasyente ay maaaring ginawin at makaramdam ng lagnat at pananakit ng katawan. Heto ang mga sintomas ng trangkaso:

  • Lagnat
  • Panginginaw at panginginig
  • Ubo’t sipon
  • Pagbabara ng ilong
  • Pagbabago ng panlasa
  • Pananakit ng kalamnan at kasu-kasuan
  • Sakit ng ulo

Bukod dito, marami pang ibang sintomas na pwedeng maging bahagi ng trangkaso gaya ng pagsusuka, pagtatae, at pagkakaroon ng rashes o butlig-butlig sa balat. Kung mapapansin ninyo, ang mga sintomas ng trangkaso ay napakakaraniwang sintomas at hindi tanging sa trangkaso lamang mararanasan; may mga sakit na mukhang trangkaso pero kung susuriing mabuti ay iba palang kalalagayan gaya ng Dengue Fever o Typhoid. Dahil dito, mahalagang magpatingin sa doktor para matiyak ng trangkaso nga ang iyong nararamdaman.

Kailan dapat magpatingin sa doktor kung may trangkaso?

Gaya ng nabanggit sa itaas na talata, maraming sakit na mukhang trangkaso, gaya ng dengue, typhoid, at iba pa. Ipatingin sa doktor ang “trangkaso” kung mataas na mataas ang lagnat, kung may mga sintomas ng pagdudugo, at kung hindi pa gumagaling ang trangkaso na mahigit isang linggo na. Bantayan din ang katawan: kung mukhang matamlay at tuyo ang bibig, maaaring mayroong kakulangan sa tubig o “Dehydration”: sa ganitong mga kaso maaaring makabuti kung i-confine ang pasyente sa ospital para kaagad mabigyan ng tubig at sustansya.

Mga kaalaman tungkol sa Trangkaso o Flu

Ang Trangkaso o sa Ingles ay Flu at sa terminolohiyang medikal ay Influenza ay isang pangkaraniwan at nakakahawang sakit kung saan nagkakaroon ng impeksyon mula sa Influenza Virus. Ang taong apektado nito ay nakakaranas ng matinding lagnat, at kung mapapabayaan ay maaaring makamatay. Maaari itong makuha sa pamamagitan ng pakikisalimuha sa ibang tao na may trangkaso, o kung makakalanghap ng hangin na may Influenza virus. Ito’y dumarating ng pana-panahon at karaniwang “nauuso” sa panahon ng tag-ulan. Dahil ang sakit na ito ay isang uri ng airborne disease o yung mga sakit na nakukuha sa hangin, madali itong kumakalat sa mga lungsod at iba pang lugar na maraming tao. Ito rin ang dahilan kung bakit nagkakaroon ng mga epidemiko ng trangkaso sa paglipas ng mga taon. Kabilang sa mga halimbawa ng trangkaso na mabilis kumalat ay ang “Bird Flu” at ang H1N1 Infleunza A Pandemic mula 2009-2010. Ayon sa World Health Organization, maaaring maulit ang ganitong uri ng trangkaso sa mga susunod na taon.

Ano ang sanhi ng trangkaso?

Ang trangkaso ay isang uri ng sakit ng dulot ng impeksyon ng influenza virus. Mayroong tatlong uri ng virus na maaaring makapagdulot ng trangkaso, ang Type A, Type B at Type C. Sinasabing ang Type A at B na virus ang maaaring pagmulan ng malalang kaso ng trangkaso at nakapagdudulot ng mga epidemiko, at ang Type C virus naman ang nagdudulot ng masmahinang uri ng sakit. Sa kabila nito, tanging ang Type A at B lamang ang mayroong nakahandang bakuna, at wala para sa Type C.

Paano kumakalat ang sakit na trangkaso?

Ang sakit na trangkaso ay nakakahawa. Kumakalat ang Influenza Virus sa hangin sa tuwing bumabahing o umuubo ang taong may trangkaso at maaari namang makahawa kung malalanghap ng ibang tao ang virus. Ang pakikisalamuha sa taong may trangkaso at paggamit ng ilan niyang kagamitan ay maaari ding pagmulan ng sakit. Maari ring maikalat ang virus kung hahawak sa mga bagay-bagay gaya ng hawakan ng pintuan, remote control at telepono.