Ano ang dapat gawin kapag nagtatae ang bata?

Q: Ano po ang dapat gawin kapag nagtatae ang bata?

A: Ang mga tiyan ng mga bata ay maselan pa at madaling madali ng mga bacteria, virus, o mga sangkap na nagdudulot ng pagtatae. Ang diarrhea o pagtatae ay normal na bahagi ng paglaki subalit kailangang alisto ang mga magulang sapagkat ay ilang uri ng pagtatae na delikado at kinakailangang maipatingin sa doktor o ospital.

Ang mga sumusunod ay mga nakaka-alarmang palatandaan ng pagtatae na kailangang ipatingin sa doktor:

  • Kung ito’y lagpas na ng tatlong araw at hindi pa nawawala
  • Kung ang pagtatae ay may kasamang dugo
  • Kung may pagsusuka na malala o tuloy-tuloy
  • Kung hindi nakakakain ang bata
  • Kung maputla at nanghihina at bata
  • Kung may mataas na lagnat, o lagnat na higit sa isang araw
  • Kung hindi nito kaya, o walang ganang uminom ng tubig
  • Kung may iba pang kakaibang sintomas

Kung pagtatae lamang ang nararanasan at mukha namang malakas ang bata, ang pinakamahalagang dapat gawin ay painumin sya ng maraming tubig at iba pang likido upang hindi sya mawalan ng tubig sa katawan, o ma-dehydrade. Ang pag-inom ng ‘oral rehydration salts’ gaya ng ‘Oresol’ ay nakakatulong din. Ang prinsipyo dito ay kung anumang nawala sa katawan na tubig ay dapat mapalitan ng katumbas na tubig. Walang bawal na pagkain, bagamat dapat iwasan ang anumang pagkain na maaaring naging sanhi ng pagtatae; iwasan din ang gatas. Ang isang mineral, zinc, ay nakakatulong rin; pwedeng painumin ang bata ng multivitamin syrup na may zinc.

Maging maselan sa pagpunas ng puwit ng bata na nagtatae sapagkat pwede itong masugatan kung patuloy ang pagtatae.

Magpatulong sa barangay health worker, kung meron, at kung hindi parin gumagaling ang bata sa loob ng ilang araw, dalhin narin ang bata sa doktor upang matingnan.

Ano ang gamot sa pagtatae o diarrhea?

Gaya ng ating nabanggit, maraming kondisyon na nagdudulot ng diarrhea, at ang paggagamot ay naka-depende kung anong kondisyon ito. Karaniwan, ang pagtatae ay titigil sa loob ng ilang araw; hayaan lang ang katawan na ilabas ng ilabas ang anumang nagdudulot ng pagtatae, at palitan lamang ang tubig na nawala sa pamamagitan ng pag-inom ng tubig at iba pang likido. Subalit kung patuloy ang pagtatae at may ibang mga sintomas, magpatingin na sa doktor.

Sa pangkaraniwang uri ng pagtatae, ito ang mga prinsipyo ng gamutan na kailangang tandaan:

(1) Uminom ng maraming tubig at iba pang mga likido gaya ng sopas, juice. Para sa mga bata ng nagtatae, ang pag-inom ng mga Oral Rehydration Salts (ORS) ay napakahalaga. Kaya nilalagyan ng swero ang mga bata sa ospital ay upang iwasan ang ‘dehydration’ o kakulangan ng tubig at mga ‘electrolytes’; maiiwasan ang dehydration o ang pag-dala sa ospital kung magagawa ang pagbalik ng tubig sa pag-inom lamang.

(2) Iwasan ang pag-inom ng mga over-the-counter na gamot sa pagtatae gaya ng Loperamide. Isa sa mga dahilan kaya nagtatae ang katawan ay upang ilabas ang kung anumang bagay na nagdudulot ng pagtatae – gaya halimbawa kung may nakaing masama o panis. Ang mga gamot na ito ay baka makasupil sa pagpapalabas na ito.

(3) Iwasan ang mga pagkain na maraming taba, gatas o mga pagkain na maraming gatas, alak, at kape, sapagkat ang mga ito ay maaaring magpalala ng pagtatatae.

(4) Gamutin ang sanhi ng pagtatae. Kung ay pagtatae ay hindi pa nawawala makalipas ang ilang araw, at kung ang dumi ay may dugo, o kung may ibang sintomas gaya ng lagnat at pagsusuka, magpatingin sa doktor upang suriin kung anong nagdudulot ng pagtatae. Kung ang pasyente ay hindi makainom ng tubig upang mapalitan ang nawawalang tubig sa pagtatae, baka kailanganin rin na i-confine sa ospital upang masweruhan.