Mga senyales ng pagbubuntis: Ika-pito hanggang ika-siyam na buwan

Nasa panghuling artikulo na tayo sa buwan-buwang pagtatala ng mga senyales ng pagbubuntis. Basahin ang mga sintomas ng huling tatlong buwan:

Mga senyales ng pitong buwan na buntis

Mas makakaramdam ang buntis ng pagod sa ika-pitong buwan. Dapat hinay-hinay na lang sa mga gawain at magpahinga ng madalas. Mas aktibo na ngayon ang baby sa loob ng bahay-bata at mas mararamdaman ng buntis ang pagsipa nito.

Mga senyales ng walong buwan na buntis

Malaki ang ibibigat ng sanggol sa buwang ito, kaya mas makakaramdam ang mga buntis ng pagod at pananakit sa likod at paa. Pwede ring makaramdam ng konting hingal o pagiging hirap huminga. Tuloy parin ang paggalaw at pagsipa ng baby sa loob ng bahay-bata na maaaring maka-apekto sa pagtulog.

Mga senyales ng siyam na buwan na buntis

Pwedeng makaramdam na parang binabalisawsaw o ihi ng ihi dahil sa pag-ungos ng ulo ng baby sa lagusan. Ilang araw (o minsan, oras o linggo) bago ang panganganak, lalabas sa pwerta ang tinatawag na ‘mucus plug’ na parang regla. Padalas narin ng padalas ang pagkakaron ng paghilab ng tiyan. Kapag pabilis ng pabilis at palakas ng palakas ang paghilab ng tiyan, senyales ito na malapit na ang panganganak.

MAGBASA PA: MGA SENYALES NG PAGBUBUNTIS AT PANGANGAK
Mga senyales ng una hanggang ikatlong buwan ng pagbubuntis
Mga senyales ng ika-apat hanggang ika-anim buwan ng pagbubuntis
Mga senyales ng ika-pito hanggang ika-siyam na buwan ng pagbubuntis
Mga senyales na malapit nang manganak

Mga senyales ng pagbubuntis: Ika-apat hanggang ika-anim na buwan

Katuloy ng mga senyales ng pagbubuntis mula una hanggang ikatlong buwan, narito naman ang mga sintomas ng pagbubuntis mula ika-apat hanggang ika-anim na buwan. Muli, mahalagang ipaalala na hindi lahat ng mga babae ay makakaranas ng pare-parehong sintomas.

Mga senyales ng apat na buwan na buntis

Sa ika-apat na buwan, pwedeng mawala na ang mga sintomas na naramdaman sa unang tatlong buwan. Patuloy ang paglaki ng tiyan, at paglakas ng ganang kumain. Sa kaunaunahang pagkakataon, maaari nang maramdaman ng buntis ang pagalaw o pagsipa ng sanggol sa loob ng matris – bagamat para sa iba, sa ika-limang buwan pa itong nag-uumpisa.

Mga senyales ng limang buwan na buntis

Sa ikalimang buwan, tuloy parin ang paglaki ng tiyan at kasama na dito, muli, ang pagtitibi, at pakiramdam na parang busog o “bloated” ang tiyan. Maaaring mag-umpisang sumakit ang likod at mga paa, at makaramdam ng ‘irritation’ sa balat.

Mga senyales ng anim na buwan na buntis

Maaaring mas makaranas ng pananakit ng likod dahil nadin sa kabigatan ng baby. Bilog na ang puson ng buntis dahil sa patuloy na paglaki ng baby. Mas nakakapagod na ang mga gawaing bahay kaya dapat huwag magpagod at huwag mag-atubiling magpahinga kapag nakakaramdam ng pagod.

MAGBASA PA: MGA SENYALES NG PAGBUBUNTIS AT PANGANGAK
Mga senyales ng una hanggang ikatlong buwan ng pagbubuntis
Mga senyales ng ika-apat hanggang ika-anim buwan ng pagbubuntis
Mga senyales ng ika-pito hanggang ika-siyam na buwan ng pagbubuntis
Mga senyales na malapit nang manganak

Mga senyales ng pagbubuntis: Una hanggang ikatlong buwan

Handog ng Kalusugan.PH sa maraming nagtatanong tungkol sa kanilang pagbubuntis ang listahan ng mga sintomas na maaaring maramdaman, buwan-buwan, ng isang babaeng nagdadalang tao. Subalit, tandaan na iba’t iba ang katawan ng bawat babae at maaaring hindi lahat sa mga sintomas na ito ay maramdaman niya. Sa katunayan, maaaring maging ibang-iba ang kaniyang karanasan sa pagbubuntis.

Kung ikaw ay nag-iisip, nangangamba, o umaasang ikaw ang buntis dahil hindi ka dinatnan, isa lang ang hakbang para makatiyak ka: gumamit ng pregnancy test. Dun din kasi mauuwi ang mga tanong kung buntis ka ba o hindi. Basahin ang artikulong “Paano gumamit ng pregnancy test” sa Kalusugan.PH para sa wastong paraan ng paggamit nito!

Mga senyales ng isang buwan na buntis

Una syempre ang pagtigil ng pagregla o ang hindi pagdating ng menstruation – ang mauna-unahang indikasyon na ang isang babae ay buntis. Maaari naring mag-umpisa ang pagbigat ng timbang. Maaari naring makaranas ng ‘morning sickness’ o pakiramdam na balisa o nahihilo sa umaga na maaaring may kasamang pagsusuka. Isa pang sintomas ay ang madalas na pag-ihi, pagiging madami ng laway, at pagiging pagod.

Maaari ring makaranas ang isang babae ng ‘cravings’ (minsan ginagamit din ang salitang ‘paglilihi’) o paghahangad ng iba’t ibang pagkain gaya ng prutas. Isa pa, pwedeng marakanas ng pagbabago sa ugali at ‘mood’: pwedeng maging mainitin ang ulo, sumpungin, o kaya naman sobrang saya.

Mga senyales ng dalawang buwan na buntis

Sa ikalawang buwan ng pagbubuntis maaaring mag-umpisa ang iba’t ibang pagbabago sa katawan gaya ng pamamanas ng paa at kamay, pagkakaron ng ‘varicose veins’ o mga kulubot na ugat sa binti, pagiging mabigat ng mga suso, at pakiramdam na laging busog.

Dahil sa paglaki ng matris, maaari naring mag-umpisa na lumaki ang waistline o bewang. At dahil ang paglaki ng matris ay nagbibigay ng preston sa tiyan, pwedeng makaramdam ang babae na parang puno ang tiyan. Pwede ring sikmurain, o di kaya makaramdam ng parang mabigat sa dibdib na indikasyon ng pag-akyat ng asido sa esophagus. Pwede ring makaranas ng pagtitibi. Panghuli, maaaring may mapansin ng discharge sa pwerta ng babae na medyo maputi – ang tinatagurian ng iba na ‘white mens’.

Mga senyales na tatlong buwan na buntis

Sa ikatlong buwan naman ng pagbubuntis, mas lalaki ang tiyan at pwede namang mag-umpisa ang paglitaw ng mga ‘stretch marks’ o mga marka ng nababanat na tiyan. Pwedeng magpatuloy o mawala ang mga ibang sintomas na ating nabanggit sa unang dalawang buwan maaari ding mas dumami o mas halata ang mga varicose veins. Gaya sa naunang mga buwan maaaring makaranas ng hilo at pagod. Subalit, pwede rin namang naka-adjust na katawan sa pagbubuntis at may pakiramdam ng pagiging masigla.

MAGBASA PA: MGA SENYALES NG PAGBUBUNTIS AT PANGANGAK
Mga senyales ng una hanggang ikatlong buwan ng pagbubuntis
Mga senyales ng ika-apat hanggang ika-anim buwan ng pagbubuntis
Mga senyales ng ika-pito hanggang ika-siyam na buwan ng pagbubuntis
Mga senyales na malapit nang manganak

Pwede parin bang mabuntis kahit nag-withdraw ang lalaki?

Q: Nagsex po kami ng nobyo ko ng may “pahabol” akong regla. Di ko lang po maintindihan kasi may naramdaman akong init sa loob ko before pa siya mag ejaculate sa labas. May posibilidad po kayang may naiwan siya bago pa siya nagwithdraw? Nagaalala po kasi ako at baka mabuntis ako. Sana po masagot niyo. Maraming salamat po.

A: Ang mga lalaki ay may tinatawag na Cowper’s fluid, pre-ejaculate, o pre-cum: ito ang likido na lumalabas sa ari ng lalaki bago ito tuluyang labasan ng semilya. Magkakaiba ang pananaw ng mga dalubhasa kung may taglay na semilya ang pre-cum at pwedeng makabuntis. Subalit possible rin na nilabasan narin ang iyong nobyo sa loob mo. Ang pinakamabuting paraan upang maging panatag ang iyong loob at tiyak ka na hindi ka bunts ay ang paggamit ng pregnancy test. Magpunta sa artikulong “Paano gumamit ng pregnancy test” sa Kalusugan.PH upang malaman ang mga hakbang para sa simpleng test na ito.

Marami nang naging lalaki, pwede ba bang mabuntis?

Q: Doc, marami na po akong naging lalaki..peru hindi po ako nabuntis ngyun po na may asawa na ako gosto ko po mabuntis peru hindi pa ako nabubuntis natatakot po ako baka po dina ako mabuntis..may pekto po kaya yun kaya hindi ako mabuntis dahil sa dami nang naging lalaki ko…dahil ang 22o po dati po akong nag trabaho sa bar peru tumigil naku nung pinakasalan ako nang asawa ko ngyun.

A: Ang pagkakaroon ng maraming sex partners noong nakaraan ay hindi naman nangangahulugang hindi ka na mabubuntis. Sa katunayan, halos kalhati ng mga kababaihan ay inaabot ng dalawang taon matapos makipagsama sa isang lalaki bago mabuntis.

Subalit kailangan mo ring suriin ang iyong sarili. Nagkaron ka ba ng STD noon? May mga STD gaya ng chlamydia na nagdudulot ng tinatawag na ‘pelvic inflammatory disease’ na posibleng makaapekto sa pagbubuntis. Kung ito ay posible, at kung higit na sa 2 years at hindi ka parin nabubuntis, magpatingin sa isang gynecologist o iba pang doktor upang masuri ito at iba pang posibleng problema.

Suhi o breech ang baby sa ultrasound: Pwede pa bang magbago?

Q: May posibilidad po ba na walong buwang buntis ay iikot pa ang bata? Kasi po, breech presentation ang resulta sa ultrasound in 32weeks & 6days po. Sa ngayon po ay 33weeks na po. Nagwoworry po ako na baka ma-Caesarian Section pa ako.

A: Oo posibleng pang ‘umikot’ o magbago ang position ng iyong baby hanggang 36 weeks o hanggang sa kabuwanan. Sa ika-36 na linggo, ipatingin ulit sa doktor ang baby at kung ito ay breech o suhi parin, pwedeng subukan ng iyong OB na iikot ang baby parang maging cephalic presentation sa pamamagitan ng tinatawag na ‘external cephalic version’. Sa ngayon, huwag munang mabahala.

Pwede bang gumamit ng pills kung breastfeeding?

Q: pwede na po ba ako uminom ng Althea pills khit po nag be breastfeeding pa po aq sa 18 month old baby ko?

A: Wala namang problema sa pag-inom ng pills habang ikaw ay nagpapasuso ng baby, subalit isa sa mga side effect ng combined oral contraceptive pills gaya ng Althea at Diane ay ang mga ito’y nakakabawas ng gatas, kaya hindi sila pinapayo sa mga nag-be-breastfeeding kung gusto nilang ituloy ang pagpapasuso.

Kung gusto mong ituloy ang breastfeeding ng baby mo ngunit gusto mo ring makasiguro na hindi na mabubuntis ulit, pwede mong subukan ang paggamit ng mga progestin-only pills o ‘mini-pills’ gaya ng Daphne, Exluton, at iba pa. Pwede rin naman na gumamit na lang muna ng condom. Magpakonsulta sa iyong OB-GYN para sa karagdagang gabay tungkol sa angkop na pills para sa’yo.

May epekto ba ang pakikipag-sex sa menstrual cycle?

Q: Pano po mareregular ang menstration? Irregular po kasi ako, minsan 3x a year lang ako nagkakaroon, tpos pansin ko po nag start yun nung naging sexually active ako. My epekto po ba ang pakikipag talik sa pagirregular ng menstrual cycle q?

A: Ang pakikipagtalik ay maaaring maka-apekto sa menstrual cycle kung ikaw ay gumagamit ng pills. Ang mga pills ay sumusupil sa pagiging regular ng regla ng isang babae; minsan ‘spotting’ lamang ang ma-oobserbahan at kadalasan hindi buwan-buwan dadatnan ang babae na gumagamit ng pills. Ito ay normal na epekto ng pills at hindi dapat ikabahala.

Upang bumalik sa pagiging regular ng menstruation, itigil ang paggamit ng pills at pumili ng ibang paraan ng family planning gaya ng paggamit ng condom. Sa totoo, kahit na gumagamit ka ng pills advisable parin na gumamit ng condom upang maka-iwas sa mga STD.

Hindi dinatnan ng regla: Mga dahilan bukod sa pagiging buntis

Q: doc, di po ako dinadalaw ng isang buwan? hindi ako ne reregla ng isang buwan? ano po ba ito? delayed lang ba ndi nmn po ako nagamit?

A: Kung ikaw ay nakakatiyak na hindi isang posibilidad na ikaw ay buntis, hindi ka dapat mabahala kung hindi ka dinatnan sa nakatakdang panahon, sapagkat may mga dahilan bukod sa pagiging buntis na pwedeng magpaliwanag nito. Narito ang ilan sa mga karaniwang halimbawa:

  • 1. Dahil sa pills o iba pang gamot. Kung ikaw ay umiinom ng pills (birth control pills o OCPs) at iba pang gamot, maaari itong maka-apekto sa pagiging regular ng iyong regla.
  • 2. Dahil sa stress o pagbabago sa iyong pang-araw-araw na buhay. Ikaw ba ay nagpalit ng trabaho, lumipat sa ibang lugar, o may matinding kaganap sa iyong buhay o sa iyong mga relasyon? Ang stress o pagod, maging pisikal man o emosyonal, ay maaaring makaapekto din sa iyong menstrual cycle.
  • 3. Dahil sa pagkakasakit. Nagkasakit ka ba noong mga nakaraang buwan? Pwede rin itong dahilan ng hindi pagdating ng regla. May mga sakit na nangangailang ipatingin sa doktor lalo na kung may iba ka pang sintomas na nararamdaman bukod sa hindi pagdating ng regla gaya ng lagnat, pagbabago sa timbang, pagbabago sa ganang kumain, at iba pa.
  • 4. Dahil sa pamamayat o pagtaba. Kung nagbago ang iyong timbang, pwede ring mabago ang pagiging regular ng iyong mens.

  • 5. Dahil sa sobrang ehersisyo o sports. Ikaw ba ay nahilig sa pagtakbo, gym workout, o iba pang aktidibades na pisikal? Ito ay maaaring ring isa pang kadahilanan.
  • Dahil maraming sanhi ang hindi pagdating ng regla bukod sa pagbubuntis, ito’y hindi dapat ikabahala. Ngunit kung ito ay magpatuloy ng higit sa dalawang buwan, at kung may iba ka pang sintomas na nararamdaman, magpatingin na sa isang OB-GYN o kahit sinong doktor upang masuri ang posibleng sanhi nito.

Nangangati at may mga butlig sa vagina

Q: Gusto ko po malaman kung normal lang po ba na kumati ang vagina ung paligid at magkaroon ng butlig sa paligid dahil sa pakikipag sex? Nung unang beses po ako nakipag sex ang sakit sakit lang po ng vagina ko pero ng ilang beses na po kami nagsex ng bf ko dun na po kumati at nagkabutlig ng kinamot ko. Lagi naman po ako ng fefeminine wash. Ano po ang pede kong gawin? Thank you.

A: Ang pagiging makati ng pwerta ay maraming sanhi (tingnan ang sagot ko sa tanong na ito) subalit kung may kasamang butlig-butlig sa pwerta, isang posibilidad ay ang pagkakaron ng genital herpes, isang sakit na nakukuha sa pakikipagtalik. Ang magandang balita ay ang herpes ay kusang nawawala subalit dapat iwasan itong kamutin para hindi lumala. May mga gamot din na maaaring inumin para mapabilis ang paggaling subalit ang mga gamot na ito – tinatawag na antiviral medications – ay may kamahalan at kinakailangan ng reseta ng doktor. Pinapayo ko na magpatingin ka sa doktor na komportable kang kausapin upang matiyak kung ano ay iyong kondisyon.

Dahil ikaw at ang boyfriend mo ay sexually active, mahalagang malaman ninyo kung paano maka-iwas sa mga sexually-transmitted diseases o STD. Basahin ang artikulong ito sa Kalusugan.PH para sa kaalaman tungkol dito.