Mga paraan ng pagpapalakas ng immune system ng katawan

Dahil sa dami ng nakaambang na mga mikrobyo at organismo sa ating paligid, hindi malayong mahawa tayo sa iba’t ibang uri ng sakit. Konting pagpapabaya lang ay maaaring mahawa na ng sipon, ubo, trangkaso o iba pang mga pangkaraniwang sakit ng tao. Ngunit kung mananatiling malakas ang resistensya ng katawan, may posibilidad na makaiwas sa pagkakahawa sa mga ito.

Ang pamumuhay nang masigla at aktibo ang tanging paraan upang mapalakas ang depensa laban sa mga nakakahawang sakit. Kabilang na dito ang mga sumusunod na hakbang:

1. Huwag manigarilyo

Dahil ang paninigarilyo ay isang hakbang na maaaring sumabotahe sa lakas ng immune system ng katawan, marapat lamang na ito ay iwasan o itigil na. Umiwas din sa mga taong naninigarilyo sapagkat nakasasama rin sa resistensya ng katawan ang pagkakalanghap ng second hand smoke. Basahin ang masasamang epekto ng paninigarilyo sa kalusugan: 10 Dahilan para itigil ang paninigarilyo.

2. Iwasan ang pag-inom ng alak

Gaya ng sigarilyo, ang madalas at sobrang pag-inom ng alak ay nakakapagpahina rin ng resistensya ng katawan. Mabuting iwasan ito o gawin lamang nang paminsan-minsan upang hindi maapektohan ang tatag ng depensa laban sa mga impeksyon. Alamin ang mga sakit na maaaring makuha kung mapapasobra ang pag-inom ng alak: Mga sakit na makukuha sa sobrang pag-inom ng alak.

3. Laging matulog nang sapat

Ang sapat na tulog ay nakakaapekto sa lakas ng resistensya ng katawan. Mas madaling mahahawa ng sakit kung palaging puyat o kulang sa tulog. Tiyaking nakakatulong nang hindi bababa sa 8 oras upang malayo sa mga nakakahawang sakit. Alamin kung gaano katagal dapat matulog ang isang tao: Gaano katagal ang kumpletong tulog?

4. Kumain ng gulay at prutas

Mapalalakas nang husto ang depensa kung kakain parati ng gulay at prutas. Ang mga bitamina at mineral na makukuha sa mga pagkaing ito ang nagsisilbing gasulina sa mga cells na magpoprotekta sa katawan laban sa impeksyon.

5. Dagdagan ang mabuting bacteria sa katawan

Para sa karagdagang depensa mabuting dagdagan ang mabuting bacteria sa katawan sa pamamagitan ng pag-inom ng mga probiotic drink na may taglay na buhay na good bacteria. Ang mga ito ay tumutulong na labanan ang masasamang bacteria na maaaring makapagdulot ng sakit. Basahin ang kahalagahan ng mabuting bacteria sa katawan: Kahalagahan ng Good bacteria.

6. Regular na mag-ehersisyo

Siguraduhing nakakaehersisyo nang regular sapagakt ito ay isang mabuting paraan ng pagpapalakas sa resistensya. Alamin ang mabubuting epekto sa kalusugan ng regular na pag-eehersisyo: Kahalagahan ng pag-eehersisyo.

7. Maging masaya

Napatunayan ng ilang pag-aaral na ang pagiging masaya at madalas na pagtawa ay nakadaragdag sa bilang ng cells na pumupuksa sa mga mikrobyo. Pinapababa din nito ang lebel ng stress hormone na siyang sumisira sa resistensya ng katawan.

8. Siguraduhing nakatanggap ng bagong bakuna

Nararapat lamang na tumanggap ang lahat ng bagong bakuna na naaangkop at nakakasabay sa mabilis din na pagbabago ng maraming uri ng mikrobyo na nakapagdudulot ng sakit

9. Kumain ng bawang

Ang bawang ay natural na antibiotic na lalaban sa maraming uri ng mikrobyong nagdudulot ng sakit. Ang paminsan-minsang pag-inom sa katas nito ito ay makatutulong sa pagbibigay ng panandaliang paglakas ng resistensya sa mga sakit. Basahin ang mga benepisyo ng bawang sa ating kalusugan: Halamang Gamot: Bawang.

10. Mag-bilad nang ilang minuto para sa karagdagang Vitamin D

Ang pagbibilad nang 15 hanggang 20 minuto sa ilalim ng araw ay makatutulong sa produksyon ng vitamin D sa ating katawan. Ang mga taong may mataas na lebel ng vitamin D ay hindi madaling makakapitan ng sakit. Alamin ang kahalagahan ng Vitamin D sa ating kalusugan: Kahalagahan ng Vitamin D.

 

Mga gawaing nakakapagpahina ng resistensya ng katawan

Ang resistensya ng katawan o immune system ang siyang responsable sa pagtatag ng depense ng katawan laban sa iba’t ibang mikrobyo at organismo na nagdudulot ng karamdaman. Sa tulong nito’y nahaharang ang impeksyon ng bacteria, virus at mga parasitiko at pinapabagal ang pagdami at progreso nito sa loob ng katawan. Kung may matatag na resistensya, hindi basta-bastang magkakasakit.

Ngunit sa kasamaang palad, ang resistensya ng katawan ay humihina nang hindi natin namamalayan dahil sa ilang mga gawaing nakasanayan na.

1. Madalas na pagpupuyat

Ang sapat na tulog ay may koneksyon sa paglakas o paghina ng immune system ng katawan. Kapansin-pansin na ang mga taong palaging nagkukulang sa tulog ay may mas mababang resistensya at madaling makapitan ng mga nakakahawang sakit tulad ng sipon, ubo o trangkaso. Lumalabas din sa mga pag-aaral na ang mga taong may kumpletong tulog na nakatanggap ng vaccine ay nakabubuo ng mas malakas na uri ng immunity para sa sakit. Basahin ang iba pang masasamang epekto ng kakulangan sa pagtulog: Masasamang epekto ng kulang sa tulog.

2. Kawalan ng aktibong pamumuhay

Ang kawalan ng aktibong pamumuhay ay nakakapagpabagal sa bilis ng metabolismo ng katawan. Ito ay nagreresulta naman sa pagbagal din ng pag-agos ng mahahalagang sustansya na kinakailangan sa pagpapalakas ng immune system ng katawan. Basahin ang ilang mga alternatibong paraan ng pag-eehersisyo: Alternatibong paraan ng pag-eehersisyo.

3. Madalas na pag-iisa

Ang mga taong madalas napapag-isa ay bibihirang makaranas ng stress, at dahil dito, ang kaniyang immmune system ay bumabagsak. Ito ay pinatunayan ng isang pag-aaral na kung saan ang isang tao na namumuhay nang mag-isa ay may mas maliit na resistensyang sa sakit kumpara sa mga taong may mga kasama sa bahay.

4. Madalas na kalungkutan

Napag-aralan na din na ang maya’t mayang kagalakan ay nakakaapekto sa lebel ng stress hormones at dami ng white blood cells sa dugo na aktibong lumalaban sa iba’t ibang uri ng impeksyon sa katawan. Kung mapapadalas naman ang kalungkutan, kabaligtaran ang mararanasan.

5. Madalas na pagkakaranas ng stress

Ang stress ang isa sa mga nagpapabagsak ng immunse system sa katawan ng tao, lalo na kung ito ay tatagal nang mahabang panahon. Ang matagalang stress o chronic stress ay nakakapagpataas sa lebel ng stress hormones sa katawan, at ang pagtaas na ito naman at napababa sa lakas ng resistensya. Alamin ang iba pang masasamang epekto ng stress sa ating kalusugan: Masasamang epekto ng stress.

6. Walang kontrol na pag-inom ng antibiotic

Ang kawalan ng kontrol sa pag-inom ng antibiotic ay pagsasabotahe sa immune system ng katawan. Dahil kasi dito, maaaring makabuo ng resistensya sa gamot ang mga mikrobyo at organismo at mas lalo lamang silang lalakas laban sa immune system ng katawan.

7. Paninigarilyo

Ang paninigarilyo ay isa ring paraan ng pagpapabagsak ng resistensya ng katawan. Hindi na bago sa kaisipan ang masasamang epekto ng sigarilyo sa kalusugan, mula sa pagkakaroon ng malulubhang sakit sa baga, hanggang sa paglala ng sakit na diabetes at sakit sa puso. Ngunit lingid sa kaalaman ng marami, ang usok na hinihithit ay nagpapabagsak  din sa resistensya ng katawan laban sa mga impeksyon. Ay panganib na ito ay hindi rin nawawala sa mga taong naninirahan kasama ang mga naninigarilyo at nakakatanggap ng second hand smoke. Basahin ang masasamang epekto ng paninigarilyo sa kalusugan: 10 Dahilan para itigil ang paninigarilyo.

8. Pagkakalantad sa polusyon

Bumabagsak din ang resistensya ng katawan sa tuwing makakalanghap ng polusyon mula sa mga tambutso ng sasakyan at mga usok ng pabrika. Pinapababa nito ang bilang ng white blood cells na magdedepensa sa katawan sa panahon na may impeksyon.

9. Pag-iwas sa masusustansyang pagkain

Paanong lalakas ang resistensya ng katawan kung hindi naman kakain ng masusustansyang pagkain na kanilang kinakailangan? Kung hindi balanse ang kinakain sa araw-araw at nananatiling sa mga junk food at mga pagkaing fast food, tiyak na babagsak sa resistensya ng katawan.

10. Sobrang pag-inom ng alak

Ang alak, lalo na kung mapapasobra, ay nagiging lason sa katawan. Mas madaling kakapitan ng sakit kung ang katawan ay palaging nabababad sa alak. Alamin ang masasmang epekto ng sobrang alak sa kalusugan: Mga sakit na makukuha sa sobrang pag-inom ng alak.

Solusyon para sa pagbibiyak ng labi

Ang pagbibiyak ng labi ay isang pangkaraniwang kondisyon na maaaring maranasan ng sinuman lalo na sa panahon ng taglamig kung kailan ang hangin na umiihip ay tuyo. Dahil dito, maaaring magkaroon ng pagsusugat sa labi na magdudulot naman ng hindi kumportableng pakiramdam at hindi kaayaayang hitsura. Bukod pa rito, naroon din ang panganib ng impeksyon at pagkakaroon ng singaw.

Upang maiwasan ang kondisyong ng pagbibiyak ng labi, maaaring sundin ang mga sumusunod na tips.

1. Iwasang dilaan nang paulit-ulit ang labi

Kaiba sa paniniwala ng marami, ang madalas na pagdila sa tuyong labi ay nakadaragdag lamang sa panunuyo at pagbibiyak ng labi. Sa halip na matulungan ang kondsiyon ng panunuyo, mas lalo lamang gumagrabe ang kondisyon.

2. Iwasang tuklapin at balatan ang labi

Kung ang labi ay natutuklap o nagbabalat, iwasang kutkutin ito gamit ang daliri o mga ngipin nang hindi na madagdagan pa ang pagsusugat. Hayaan lamang ito na kusang matuklap.

3. Gumamit ng lip balm

Imbes na dilaan at basain ng laway ang tuyong labi, o kaya ay kutkutin ang mga natutuklap na balat sa labi, gumamit na lang ng lip balm. Ang lip balm ay pinapahid na produkto na magpapanatiling malambot at moist sa balat ng labi.

4. Gumamit ng petroleum jelly

Kung walang lip balm, maaring gumamit din ng petroleum jelly. Ito ay pinapahid lamang din sa labi.

5. Gumamit ng lipstick

Para sa mga kababaihan at ilang mga kalalakihan, ang paggamit ng lipstick ay mahusay din na paraan para maiwasan ang pagbibiyak ng labi.

6. Iwasan ang init ng araw

Dahil ang balat sa labi ay walang melanin na magpoprotekta mula sa nakakasamang ultraviolet ng araw, hindi malayong makaranas ng panunuyo at pagsusugat sa labi kung mabibilad sa init ng araw. Iwasang lumabas ng bahay sa katirikan ng init ng araw at gumamit ng proteksyon tulad ng payong o malapad na sumbrero.

7. Tignan ang ginagamit na toothpaste

May mga toothpaste at mouthwash na may matapang na kemikal na taglay kung kaya’t maaari itong magdulot ng iritasyon sa balat ng labi kung gagamitin. Piliin ang toothpaste na mild lamang at tiyakin na makapagmumumog nang husto sa tuwing magsisipilyo.

8. Bantayan din ang mga pagkaing kinakain

Kung dumaranas na ng pagsusugat at pagbibiyak sa labi, mabuting iwasan na rin ang ilang uri ng pagkain na maaring makapagpalala din ng kondisyon. Kabilang dito ang maaanghang at maaasim na pagkain, alak, at ilang mga pampalasa at sawsawan. Iwasan muna ang mga ganitong pagakin upang mabigyan ng oras ang mga labi para maghilom.

Solusyon sa nararanasang urinary incontinence o hirap sa pagpigil ng ihi

Bukod sa abala ng hindi makontrol na pag-agos ng ihi mula sa pantog, ang kahihiyan na nararamdaman ng indibidwal na may ganitong kondisyon ay ilan lamang sa mga kinakaharap ng mga taong nakararanas ng incontinence. Para sa mga dumaranas ng urinary incontinence o hirap sa pagkontrol ng ihi, maaaring sundin ang sumusunod na tips upang matulungan ang kondisyon.

1. Magpatingin sa doktor

Ang pagpapatingin sa doktor ang uang hakbang na dapat gawin para matulungan ng urinary incontinence. Makatutulong ang doktor sa pagbibigay ng payo at reseta ng gamot na makatutulong sa pagkontrol ng pag-ihi.

2. Magtala sa isang diary

Huwag kakaligtaan ang pagtatala sa isang diary ng mga panahon na dumanas ng pag-agos ng ihi. Ang talaang ito ay makatutulong sa pag-aaral at paggagamot ng doktor sa nararanasang kondisyon.

3. Limitahan ang mga pagkain at inumin na makakapagpalala ng kondisyon

May ilang mga pagkain at inumin na nakakapagpalala lang ng kondisyon sapagkat mas napapabilis ang pagdami ng ihi na nasa pantog. Kapag napuno ang ihi sa pantog, mas madaling lumabas ang ihi.

4. Magbawas ng timbang

Ang sobrang timbang o kondisyon ng obesity ay isa sa mga salik na nakakapagpataas ng posibilidad ng pagkakaroon ng ganitong kondisyon. Dahil sa taba na naiipon sa katawan, nadaragdagan ng pressure sa pantog.

5. Huwag manigarilyo

Ang kemikal na nikotina mula sa sigarilyo ay maaaring maka-irita sa pantog kung kaya’t tataas din ang posibilidad ng pagkakaroon ng urinary incontinence.

6. Magsuot ng diaper na para sa matanda.

Kung kinakailangang lumabas at natatakot na baka biglang bumuhos ang ihi, magsuot na lamang ng diaper na makasisipsip sa sa lalabas na ihi.

7. Laging magbawas bago lumabas ng bahay

Ugaliin din na umihi muna bago lumabas ng bahay. Pilitin ito hanggang sa wala nang mailabas na ihi.

8. Mag-ehersisyo

Ang regular na pag-eehersisyo naman ay mahusay na paraan mapalakas ang mga kalamnan sa paligid ng pantog. Sa ganitong paraan, matutulungang palakasin muli ang kontrol sa pag-ihi.

Pagtatae na hindi nawawala, ano ito?

Minsan, ang patataeng nararanasan ay pabalik-balik o mahirap talagang maalis kahit inuman pa ng gamot para sa pagtatae. Ang mga ganitong klase ng kondisyon ay kadalasang hindi lamang dulot ng simpleng pagkakakain ng sirang pagkain, bagkus ay bunga na ng mas seryosong kondisyon kondisyon sa katawan. Maaaring magpatuloy ng ilang araw hanggang ilang linggo ang ganitong kondisyon hangga’t hindi nasosolusyonan ang pinaka-sanhi ng pagtatae.

Ang sumusunod ay ilan sa mga karaniwang dahilan ng pangmatagalang pagtatae.

1. Lactose Intolerance

Ang kondisyon ng lactose intolerance o ang kawalan ng abilidad na tunawin ang gatas ay isa sa mga karaniwang dahilan ng pagtatae. Dahil dito, makakaranas ng pananakit ng tiyan at matubig na pagdumi.

2. Celiac Disease

Kung ang mga may lactose intolerance ay walang abilidad na tunawin nag lactose sa gatas, ang mga taong may celiac disease naman ay walang kakayanang tunawin ang gluten sa mga tinapay. Ito rin ay magdudulot ng pagtatae.

3. Impeksyon ng parasitiko

May ilang mga parasitiko na makapagdudulot ng pagtatae kung makakapasok at maninirahan sa bituka at sikmura. Halimbawa na ang amoeba at ilan pang mga maliliit na organismo na may buntot (flagellates). Kung hindi magagamot at maalis ang mga parasitikong ito, maaaring lumala ang impeksyon at magsugat ang mga bituka.

4. Crohn’s Disease

Ang Crohn’s disease o ulser sa bituka ay makapagdudulot din ng pagtatae bilang sintomas. Kadalasan pa, may kasama din itong pananakit at pagdurugo sa pagdumi.

5. Kanser

Ang kanser, partikular na ang Colorectal Cancer ay isa ring sanhi ng pagtatae na pangmatagalan. Ang mga tumor na tumutubo ay makaaapekto sa normal na paggana ng mga bituka at maaaring makaranas ng pagbabago sa dalas ng pagtatae. Maaaring ito ay maging matubig na diarrhea o kaya naman ay maging matigas at magkaroon ng pagtitibi.

6. Iba pang seryosong karamdaman

Ang mga pagbabago sa sistema ng paggana ng katawan na dulot ng iba’t ibang sakit na nararanasan tulad ng diabetes, hyperthyroidism, at scleroderma ay may iba’t ibang komplikasyon na maaaring idulot sa kalusugan kabilang na ang dalas ng pagtatae.

 

Pag-iwas sa diaper rash

Isa sa mga pangkaraniwang sanhi ng pag-iyak ni baby ay ang hapdi na nararanasan niya dahil sa pagkakaroon ng rashes dahil sa lampin. Ang rashes o iritasyon ng balat sa bahaging nababalot ng diaper o lampin ay dulot ng pagkakababad ng balat sa lampin na basa ng ihi at dumi ni baby. Makikita ang pamumula ng balat, pagkakaroon ng pantal-pantal, mainit kung hahawakan, o kaya ay tuldok-tuldok na pulang marka.

Bilang magulang, masakit isipin na nasasaktan o nakakaranas ng hapdi si baby. Kaya naman nararapat lang na maiwasan, hangga’t maari, ang pagkakaroon ng ganitong kondisyon. Ang sumusunod na hakbang ay ilan sa mga siguradong paraan para maiwasan ang pagkakaroon ng diaper rash.

1. Regular na palitan ang diaper o lampin

Huwag hahayaan na mababad si baby sa basang lampin sapagkat ito ang pangunahing dahilan kung bakit nararanasan nila pagkakaroon ng rashes. Laging tiyakin na napapalitan ang diaper o lampin lalo na kung nabasa na ito ng ihi.

2. Hugasan nang maayos si baby

Ang ihi ay may matapang na kemikal na nagdudulot ng pagsusugat sa balat ni baby kung mabababad. Kung umihi si baby, tiyakin na mahuhugasan ng husto ang buong bahaging nabasa ng ihi.

3. Patuyuin muna si baby bago lagyan ng lampin

Pagkatapos naman hugasan si baby, hawan munang matuyo ang kanyang balat bago lagyan ng bagong lampin.

4. Gumamit ng pulbos bago maglagay ng bagong lampin

Mababawasan din ang iritasyon na nararanasan kung lalagyan ng pulbos o kaya ay gawgaw (cornstarch) ang balat ni baby bago lagyan ng lampin.

5. Gamutin ang pagsisimula ng iritasyon sa balat.

Kung nakitaan ng pagsisimula ng iritasyon sa balat ni baby, agad itong gamutin nang maiwasan ang paglala at pagkalat ng rashes.

6. Iwasang gumamit ng mga nabibiling baby wipes.

May ilang mga baby wipes na may taglay na matapang na amoy. Ito ay mula sa kemikal na dinagdag dito bilang panlinis. Dahil ang balat ng baby ay sensitibo sa mga kemikal, maaaring makadagdag din ito sa rashes na nararanasan ni baby.

7. Limitahan ang paggamit ng diaper

Bukod sa ihi, ang madalas na pagkiskis ng diaper sa balat ay nakaka-kontribyut din sa pagkakaroon ng rashes. Sa halip na gumamit ng diaper na karaniwang nabibili sa mga pamilihan, gumamit na lang ng malinis at tuyong tela bilang pantakip kay baby. Sa ganitong paraan, mas nakakahinga ng maayos ang balat sa paligid ng puwit ni baby.

 

Mga gawaing makakasama sa kalusugan ng utak

Ang lahat ng gawain na kinakaharap ng tao sa araw-araw ay direktang nakakaapekto sa ating kalusugan. Bawat gawain ay maaaring may epektong nakabubuti o nakakasama. Halimbawa, ang sobra at kawalan ng kontrol sa pagkain ay maaaring humantong sa karagadagang timbang; ang regular na pag-eehersisyo naman ay makatutulong sa pagkakaroon ng mas magandang hubog ng katawan; habang ang madalas na pag-inom ng alak at paninigarilyo ay maaaring magdulot naman ng malubhang sakit.

Bagaman kitang-kita sa pisikal o panlabas na anyo ang epekto ng mga gawaing ito, madalas ay nakakaligtaan natin na apektado rin sa mga pang-araw-araw na gawain ang kalusugan ng utak. Ang sumusunod ay ang listahan ng ilan sa mga karaniwang gawain na hindi natin namamalayan na nakakasama na pala sa kalusugan ng utak.

1. Sobrang pag-inom ng alak

Matagal nang alam ng marami ang masamang epekto ng sobrang pag-inom ng alak sa ilang bahagi ng katawan, particular sa atay, sikmura at sa puso. Ngunit bukod dito, naapektohan din ng alak ang kalusugan ng utak sa pamamagitan ng pag-harang sa ilang sustanysa na kinakailangan ng utak. Makikitaan kasi ng kakulangan sa Vitamin B1 (thiamine) at mineral na Magnesium na parehong mahalagang sustansya para sa utak ang mga taong sobra kung uminom ng alak. Alamin ang iba’t ibang sakit na makukuha sa sobrang pag-inom ng alak: Mga sakit na makukuha sa alak.

2. Paggamit ng mga ipinagbabawal na droga

Mariing ipinagbabawal ng mga alagad ng medisina ang pag-iwas sa mga ipinagbabawal na droga. Ito’y sapagkat direktang naapektohan ng mga gamot ang maayos na paggana ng utak. Maaari pa itong humantong sa adiksyon at lebel ng mga kemikal sa utak, at permanenteng mabago ang ugali, at takbo ng pag-iisip ng isang tao.

3. Kawalan ng balanseng pagkain

Upang gumana ng husto, kinakailangan ng buong katawan ang sustansya mula sa mga pagkaing kinakain. Ngunit kung ang pagkain sa araw-araw puro sitsirya at mga pagkaing fast food na kulang sa nutrisyon na kailangan ng katawan, tiyak na may masamang epekto ito hindi lamang sa utak kundi pati na rin iba pang parte ng katawan.

4. Pag-iwas sa pagbabasa

Lumalabas sa isang pag-aaral sa France na kung hindi gagamitin ang utak sa pagbabasa at pagdaragdag ng kaalaman, mas tumataas nang 18% ang posibilidad ng pagkakaroon ng dementia o pagpurol ng utak. Laging tatandaan na ang pagbabasa ay nakatutulong na paganahin ang iba’t ibang bahagi ng utak na kinakailangan naman talaga upang manatili itong malusog.

5. Kakulangan ng tulog

Ang kakulangan ng tulog o “sleep depriviation” ay may masamang epekto rin sa kalusugan ng utak. Mas bumabagal ang paggana nito at nababawasan ang pagiging alerto at abilidad na makaisip nang mas malalim. Ang pagiging malikhain o creativity ng isang tao nawawala rin kung kulang ang tulog, ayon sa isang pag-aaral. Basahin ang iba pang masasamang epekto ng kakulangan sa tulog: Masasamang epekto ng kulang sa tulog.

6. Pag-iwas sa pakikisalamuha sa ibang tao

Ang utak ay talagang naka-disenyo para makisalamuha sa ibang tao. Ang pakikipagpalitan ng ideya ang isang mahusay na paraan ng pag-hasa sa abilidad ng utak. Ayon sa isang pag-aaral, ang taong walang social life mas mataas ang posibilidad na magkaroon ng sakit sa pag-iisip at makaranas ng depresyion.

 

Kaalaman tungkol sa Haze o usok

Ang haze ay isang kondisyon sa kapaligiran kung saan nagkakaroon ng pananatili ng makapal na usok sa paligid. Ito ay maaaring indikasyon ng malalang poluyon sa kapaligiran o krisis ng matinding sunog na hindi makontrol. Nakakaapekto ito hindi lamang sa linaw ng paningin sa paligid kundi pati na rin sa kalusugan ng mga makakalanghap nito.

Ang malalang haze ay maaaring bunga ng sumusunod:

  • Polusyon mula sa usok ng sasakyan
  • Polusyon mula sa usok ng mga pabrika
  • Usok mula sa matinding sunog ng mga kagubatan dahil sa pagkakaingin

Ano ang mga epektong pangkalusugan ng haze?

Ang pagkakalantad at pagkakalanghap sa usok o haze ay may panandalian (short-term) at pangmatagalang (long-term) epekto sa kalusugan. Maaari din itong magdulot ng bagong sakit o kaya’y magpalala sa sakit na matagal nang dinaranas. Ang mga sumusunod ay ang mga panandaliang epekto ng haze sa kalusugan:

1. Iritasyon sa mata

Maaaring makaranas ng iritasyon sa mata ang mga taong malalantad sa matinding haze sa kapaligiran. Ito ay maaaring may sintomas ng matinding pangangati ng mata, pagluluha at pamumula.

2. Implamasyon sa ilong

Maaaring maapektohan din ang produksyon ng mucus sa ilong kung makakalanghap ng usok o haze. Mas malala pa ang sintomas na mararanasan kung may allergy sa usok at polusyon.

3. Iritasyon sa lalamunan

Isa pang epekto ng pagkakalanghap sa usok o haze ay ang pagkakaranas ng sore throat o pamamaga sa lalamunan. May posibilidad pa na humantong ito sa pagkawala ng boses o iba pang mas malalang sakit sa lalamunan.

4. Karamdaman sa baga

Dahil ang hangin na nalalanghap ay dumederetso sa baga, tiyak na apektado ito kung makakalanghap ng hangin na may usok o haze. Maaaring manakit ang dibdib, magkaroon ng bronchitis o lumala ang sakit na hika.

Narito naman ang pangmatagalang epekto ng haze sa kalusugan:

1. Paglala ng sakit na matagal nang nararanasan.

Isa sa masaklap na epekto ng haze sa kalusugan ay ang paglala pa ng sakit na matagal nang nararanasan. Ang mga taong may sakit sa puso, hika, COPD, diabetes, kanser, at iba pang malalalang sakit ay maaaring mas lumala pa kung mananatiling nakakalanghap ng polusyon.

2. Paghina ng depensa o immune system ng katawan.

Apektado rin ang lakas ng depensa ng katawan kung matagal na malalantad sa nakakasamang usok. Ang haze ay immunosuppressant o nakakapagpahina ng immune system na maaaring magdulot ng malalang impeksyon.

3. Masamang epekto sa ipinagbubuntis.

Ang pagbubuntis ay maaaring magkaroon ng komplikasyon kung makakalanghap rin ng maruming usok. Maaaring magsanhi ito ng abnormalidad o mahinang kalusugan ng bata.

Paano mapoprotektahan ang sarili mula sa mga epekto ng haze sa kalusugan?

May ilang simple at epektibong hakbang para maiwasan at maprotektahan ang sarili mula sa masasamang epekto ng haze at polusyon sa katawan. Kabilang dito ang sumusunod:

  1. Magsuot ng proteksyon sa mukha o face mask lalo na kung lalabas sa mausok na lansanagan. Kung may matinding kaso ng haze sa paligid, huwag na lamang lumabas kung hindi naman mahalaga ang pupuntahan.
  2. Isara ang mga bintana, pintuan at iba pang bukasan sa bahay upang maiwasang makapasok sa bahay ang usok.
  3. Kung kaya din naman ng bulsa, gumamit ng panlinis sa hangin upang masala ang hangin na nilalanghap.
  4. Kung may sakit na pinapalala ng usok o haze, huwag kakaligtaan ang pag-inom ng gamot para dito.
  5. Uminom ng tubig at kumain ng masusustansyang pagkain upang mapalakas nag resistensya ng katawan.
  6. Iwasang magsunog ng mga bagay-bagay upang hindi na makadagdag pa sa problema.

 

Pag-rerelax kontra stress

Ang stress ay talaga namang sangkap sa pagkakaranas ng iba’t ibang kondisyon sa kalusugan. Bukod sa sakit sa ulo na dulot ng stress, marami nang pag-aaral ang nagpapatunay sa koneksyon nito sa ilang malalalang sakit gaya ng altapresyon, stroke, sakit sa puso, at iba pa.

Upang malabanan ang stress, kinakailangan ang tamang pagtugon, pag-agap at pag-alis sa stress na nararanasan,at maisasakatuparan lamang ito sa tulong ng stress management. Ang stress management ay ang komprehensibong hakbang ng pagkontrol sa stress na nararanasan ng isang indibidwal kung saan nakapaloob ang kumpletong pag-aaral mula sa pagtukoy sa mga sanhi ng stress, pag-iwas sa mga ito, pati na ang tamang pagtugon sa oras na dumating ang stress.

Ang pag-rerelax ay bahagi ng kumpletong hakbang sa pagkontra sa stress na nararanasan. Dito’y nabibigyan ng oportunidad ang katawan na makapagpahinga, at malayo ang isip sa mga problema sa buhay na naghahatid ng stress. Ang mga sumusunod na hakbang ay halimbawa ng paraan ng pagrerelax kontra sa stress na nararanasan:

1. Alisin ang ingay o lumayo sa kapaligiran na maingay.

Ang pagkakarinig sa iba’t ibang uri ng ingay ay maaaring makadagdag lamang sa stress na nararanasan ng isang indibidwal. Kaya naman mahalaga na lumayo sa lugar na maingay o alisin ang bagay na nagdudulot ng ingay sa kapaligiran. Ang simbahan, kapilya, zen garden, at maging silid aklatan ay mga halimbawa ng lugar na maaaring puntahan kung nais ng katahimikan.

2. Umupo sa paboritong upuan.

Maaring sa bahay, opisina o sa kwarto, umupo nang husto sa inyong paboritong upuan. Ibagsak nang husto ang mga kalamnan sa kinauupuan at iwasang kumilos o makipag-usap. Isandal din ang ulo sa sandalan ng upuan at ipatong ang mga kamay sa patungan.

3. Masahihin ang mga kalamnan ng mukha

Makatutulong sa pagrerelax ang simpleng pagmamasahe sa mga pagod na kalamnan ng mukha. Masahihin ang mukha mula sa noo, paligid ng mata, pisngi, sentido at baba. Alisin ang lahat ng tensyon na nararamdaman sa pamamagitan ng hakbang na ito.

4. Ipikit nang mahigpit ang mata

Ipikit ang mata at idiin ito nang husto hanggang sa maabot ang punto na komportableng nakapikit na ang mga mata.

5. Huminga ng marahan at malalim

Sabayan din ng marahan at malalim na paghinga ang pag-upo sa paboritong upuan. Magbilang ng limang segundo sa pagitan ng bawat paghinga hanggang sa mawala ang tensyon na nararamdaman.

6. Mag-isip ng masasayang bagay

Imbis na isipin ang mga problema na sanhi ng stress, balikan na lamang ang mga masasayang alaala sa isipan. Isipin ito habang nakapikit at humihinga ng malalim hanggang makalimutan ang mga problemang iniisip.

Mga karaniwang sanhi ng sipon

Araw-araw, ang mga sinus ng ilong ay naglalabas ng mucus o malabnaw na sipon. Ang produksyong ito ay mahalagang proseso upang mapanatiling basa ang loob ng ilong at malinis ang hangin na nalalanghap. Maging ang mga tissue sa loob ng ilong ay kinakailangan ang malabnaw na sipon upang gumana nang mas maayos. Hindi man namamalayan, ang sipon na ito ay tumutulo papasok sa lalamunan.

Ngunit sa ilang pagkakataon, ang produksyon ng mucus o sipon ay dumodoble at napapasobra dahil sa ilang mga kondisyon. Ang sobrang mucus ay maaaring tumulo palabas sa butas ng ilong (runny nose), o kaya naman umagos papasok sa lalamunn (postnasal drip). Ang iba’t ibang kondisyong ito ay tinuturing ng lahat bilang iisang kondisyon at mas kilala bilang karaniwang sipon o common cold.

Ang pagbabago sa produksyon ng mucus na nagreresulta sa pagkakarooon ng sipon ay maaaring dahil sa alinman sa mga sumusunod:

1. Allergy

Ang pinakakaraniwang sanhi sa pagbabago ng produksyon ng mucus sa ilong ay ang pagpasok ng mga allergens sa ilong na nagduduot ng allergy. Kabilang sa mga sintomas na naidudulot ng allergens ay pagkakaroon ng umaagos na sipon. Ang mga karaniwang allergens na nagdudulot ng sipon ay alikabok, pollen mula sa bulaklak, usok, at balahibo ng mga alagang hayop. Kadalasan, humuhupa naman ang sintomas na ito paglipas ng ilang oras o isang araw, o matapos maggamot ng kontra-allergy.

2. Impeksyon ng virus

Isa rin sa mga kilalang sanhi ng pagkakaroon ng sipon ay ang impeksyon ng ilang uri ng virus. Sa ngayon ay mayroong higit sa 100 uri ng COLD virus na nakakalat sa hangin at maaaring magdulot karaniwang sipon. Ang kondisyon na dulot ng virus ay kusa ding gumagaling makalipas ang ilang araw.

3. Obstraksyon sa loob ng ilong

Ang pagkakaroon ng obstraksyon o harang sa loob ng ilong ay isa namang pambihirang kaso na nakapagdudulot din ng pagbabago sa produksyon ng mucus sa ilong. Tinutukoy dito ang mga tumor o maliliit na bukol na tumutubo sa loob ng ilong. Maaari lamang masolusyonan ang ganitong uri ng sipon kung maaalis ang tumor na tumubo sa loob.

4. Impeksyon ng bacteria

Ang pagkakaroon naman ng impeksyon ng bacteria sa loob ng ilong ay maaari ding magdulot ng sipon. Kadalasan ang mga sipon na dulot nito ay nagbibigay ng kulay berde o dilaw na sipon at kadalasang makapal. Maaalis lamang ito sa tulong ng pag-inom ng antibiotic.

5. Pagbubuntis

May ilang sipon din na dulot naman ng pagbabago sa hormones sa katawan dahil sa pagbubuntis. Ang sipon na dulot nito ay kusa ring nawawala.