Ubo (Cough)

Ubo (Cough)

Ahem ahem! Ubo naman ang ating talakayin! Ating pag-usapan ang ubo at ang mga iba’t ibang sanhi nito.

Una lahat, sa totoo lang, ang ubo mismo ay hindi sakit, ito’y isang sintomas ng sakit. Kaya tayo napapa-ubo ay para mailabas ng katawan ang mga maduming¬†particles¬†na napupunta sa ating baga. Kabilang dito ang alikabok at iba pa, o kaya naman mga bacteria o mikrobyo. Minsan, mga bahagi rin ng pagkain ay maaring mapagawi papunta sa baga – kaya kapag nasamid ng pagkain na nauubo rin tayo.

Kapag ang isang tao ay inubo, ano kaya ang iisipin natin? Una, ang pangkarinawang ubo na kasa-kasama ng sipon. Diba nga, “Ubo’t sipon” ay palaging nababanggit na magkasama; sila ay pinaka-popular na tambalan sa mga sakit. Gaya ng sipon na dulot ng virus, maari ring dulot ng virus itong ubo. At gaya ng sipon kusang nawawala ang ubong ito. Maraming mga pinagtitindang “gamot sa ubo” at tiyak na may mababanggit kang pangalan ng gamot gaya ng mga “cough syrup” kontra sa ubo. Ang mga ito ay maaring makabawas ng sintomas at mas makagaan ng pakiramdam, ngunit hindi nila kayang tanggalin ng basta-basta ang ubo! Ang pag inom ng maraming tubig ay mabuti. Okay rin ang pag-inom ng mainit na salabat at iba pang gamot na hango sa mga halaman gaya ng lagundi. Pero kung “herbal medicine” na ipinagbibili ay iyong ginagamit, maging maingat, at siguraduhing may basehan ba ang sinasabi nilang nakakagaling ito ng kung ano-ano.

Ngayon naman, kung ang tambalan’g “ubo’t sipon” ay nasamahan na ni “lagnat” at iba narin ang kulay ng plema — kung berde na o dilaw – maaaring bacteria at hindi virus ang nagdudulot nito. Paano natin masasabi? Kailangang magpatingin sa doktor. Sa pamamagitan ng kanyang stethoscope ay maririnig niya kung may problema sa baga. Baka kailanganin ring kunan ng X-ray o iba pang mga examination. Kung ang diagnosis ng doktor ay bacterial ang ubo mo, maari siyang magreseta ng antibiotics. Tandaan na kung ang sinabi ay 7 araw, talagang dapat 7 araw mong iinumin ang gamot para masupil ang mikrobyo.

Ngunit hindi lahat ng ubo ay dala ng mikrobyo. May ubong dala ng “allergy” at ito ay kilala bilang “asthma” o hika. Makikilala mo ito sa huni ng paghinga ng taong may hika, o hinihika. Hirap huminga ang mga ito, at ang ubo ay pasumpong-sumpong, kadalasan sa gabi o kaya naman pagkatapos ng nakakapagod na gawain. Iba rin ang lunas sa asthma o hika, at tatalakayin natin ito sa isang nakabukod na article.

Kung ang ubo naman ay tuloy-tuloy na higit na sa 2-3 linggo, at minsan kung may dugong nakikita sa plema, o di kaya nama’y kulay kalawang ang plema, TB o tuberculosis ay maaaring isipin. Ngunit hindi dapat mabahala kung TB ay iniisip na posibilidad. Matagal man ang gamutan, basta masipag ka ay kayang-kaya magamot at mapuksa ang TB. Kung naaayon ang kalagayan mo sa aking inilarawang matagal na ubo’t iba ang kulay ng plema, magpakonsulta!

Dahil napakapangkaraniwan ng ubo, marami pang iba’t ibang sanhi ito. Binanggit lang natin ang tatlong pinaka-karaniwan. Kung hindi ka nakakatiyak kung anong nagsasanhi ng ubo mo ay mabuti pa’t magpatingin ka na sa lalong madaling panahon. Ika nga ng kasabihan, “Ang taong maagap ay mas mabuti pa sa masipag!