Benepisyo ng mabuting Family Planning at Kontrasepsyon

Ang Pilipinas ang isa sa mga bansang may mataas na bilang ng populasyon. Sa nakalipas na taong 2014, lumampas sa 100 milyon ang bilang ng mga Pilipino. Kaya naman, hindi katakataka na naisabatas na sa wakas ang kontrobersyal na Reproductive Health Law na naglalayong kontrolin ang patuloy na pagtaas ng bilang ng populasyon sa bansa. Isa sa mga mabubuting nilalaman ng mahalagang batas na ito ay ang pagtatalakay ng Family Planning sa mga Pilipino, lalo na sa mga naghihirap at patuloy na lumalaking pamilya.

Ang Family Planning ay tumutukoy sa pagdedesisyon ng mag-asawa sa pagbuo ng kanilang pamilya. Dito’y maaaring pagplanuhan nila ang bilang ng kanilang magiging anak, pati na ang agwat sa pagitan ng kanilang magiging mga anak. Siyempre, malaki ang papel ng paggamit ng iba’t ibang pamamaraan upang mapigilan ang pagbubuntis (contraception) upang maisakatuparan ito.

Benepisyo ng Family Planning at Kontrasepsyon

Ang mabuting pagpaplano ng pamilya ay makatutulong hindi lamang sa ikabubuti ng kalagayan ng kababaihan kundi pati na rin sa pag-unlad ng kanyang pamilya. Kaya’t mahalaga na mabigyan ang mga magkapareha ng nararapat at ligtas na paraan ng kontrasepsyon. Narito ang mga benepisyong hatid ng mahusay at epektibong pagpaplano sa mga pamilya:

Mas mababang panganib sa kalusugan sa pagbubuntis ng mga kababaihan

Direktang makaaapekto sa kalusugan ng isang babae kung magkakaroon siya ng pagkakataon na pumili at magdesisyon kung kailan siya mabubuntis. Maiiwasan ang ‘di inaasahang pagbubuntis pati na ang padalos-dalos na desisyon ng delikadong pagpapalaglag ng bata.

Ayon pa sa pag-aaral, ang pagkakaroon ng higit sa 4 na anak ay maaaring mangahulugan ng mas mataas na panganib sa kalusugan ng nagbubuntis na ina.

Mas mababang kamatayan ng mga sanggol

Sa Pilipinas, isa sa sampung pangunahing dahilan ng pagkamatay ay sa mga bagong silang na sanggol. Ang ganitong problema ay maaaring masolusyonan sa pamamagitan ng mahusay na pagpapalano sa pamilya. Ang paglalagay ng sapat na panahon sa pagitan ng pagbuo ng bawat anak ay makatutulong nang malaki sa pag-iwas sa kamatayan ng mga sanggol.

Pag-iwas sa pagkalat ng HIV/AIDS

Ang paggamit ng proteksyon sa pakikipagtalik ay malaking hakbang upang maiwasan ang pagkalat ng nakahahawang sakit na HIV/AIDS. Sa tulong nito, mas mapapababa ang bilang ng mga sanggol na ulila sa magulang at mga sanggol na apektado ng sakit.

Pagbaba ng bilang ng maagang pagbubuntis

Ang mga kabataan ay likas na mapusok at handang subukan ang lahat ng bagay sa mundo maging ang pakikipagtalik. Bunga nito, nagkakaroon ng “teenage pregnancies” na hindi mabuti para sa kalusugan ng bata. Ang mga sanggol na isinilang ng mga batang ina ay kadalsang may mas mababang timbang at may mas mataas na panganib ng pagkamatay sa kapanganakan. Bukod pa rito, maaaring kailanganing ipagpaliban din ang pag-aaral ng batang ina, at maapektohan pa ang  kalagayan niya sa lipunan.

Pagbagal ng paglago ng populasyon

Ang bilang ng populasyon ay nakaaapekto sa ekonomiya, kapaligiran, ang pangkabuuang pag-unlad ng isang bansa. At ang susi upang makontrol ang paglago ng populasyon ng isang bansa ay ang pagpapatupad ng mahusay na pagpaplano sa pagbuo ng mga pamilya.

 

 

 

Kaalaman tungkol sa pagkalaglag ng ipinagbubuntis (miscarriage)

Ang pagkalaglag ay tumutukoy sa hindi pagtuloy ng pagbubuntis ng isang ina kung saan ang pagbubuntis ay umaabot lamang ng hanggang 20 na linggo (4 na buwan). Ang kondisyong ito ay maaaring maranasan dahil sa ilang mga dahilan na maaaring sinadiya (abortion) o hindi sadiya.

Ano ang mga sintomas ng pagkalaglag ng ipinagbubuntis?

Maaring dumanas ng mga sumusunod na sintomas at senyales ang inang nalaglagan ng dinadalang bata:

  • pagdurugo na maaring patak patak o umaagos.
  • pananakit ng tiyan (cramps)
  • lagnat
  • paglabas ng mga laman mula sa matres.

Ang nagbubuntis na dumanas ng mga nabanggit na sintomas ay kinakailangang magpatingin kaagad sa doktor o obstetrician. Ang ganitong kondisyon ay maituturing na medical emergency na nangangailangan ng agarang atensyong medikal.

Ano ang mga maaaring dahilan ng pagkalaglag?

Maraming dahilan ang maaaring ituro sa pagkalaglag ng dinadalang bata. Kung ito ay naganap sa unang tatlong buwan ng pagbubuntis, ang kadalasang tinuturong dahilan ng pagkalaglag ay abnormalidad sa pagkakabuo ng bata (chromosomal abnormality). Ang pagkalaglag dulot ng ganitong kondisyon ay nagkakataon lamang at walang kaugnayan sa kalusugan ng parehong magulang.

Ang mga karaniwang dahilan naman ng pagkalaglag ay ang sumusunod:

  • impeksyon sa katawan
  • pagkakalantad sa mga nakasasamang elemento gaya ng radiation at lason.
  • problema sa hormones
  • abnormalidad sa matres
  • ‘di inaasahang pagbuka ng kuwelyo ng matres (cervical abnormalites)
  • paninigarily, pag-inom ng alak o paggamit ng ipinagbabawal na gamot
  • abnormalidad sa immune system ng katawan
  • malalang sakit sa bato
  • sakit sa puso
  • malalang kondisyon ng diabetes
  • problema sa thyroid
  • mga iniinom na gamot
  • malalang kondisyon ng malnutrisyon

Ang posibilidad ng pagkalaglag ng ipinagbubuntis ay tumataas kasabay ng edad. Ang mga babaeng nasa edad na 20s ay may tsana na malaglagan nang 12% hanggang 15%, habang ang mga babaeng nasa edad na 40s ay may tsansang malaglagan nang 25%.

Paano paggagamot pagkatapos ng pagkalaglag?

Agad na tinutukoy sa ospital kung talagang ang dinadalang bata ay nalaglag. Kinukumpirma ito sa pamamagitan ng ultra sound. Kung natukoy na nga ang pagkalaglag ng bata, maaaring raspahin (D&C) ang matres upang maalis ang laman nito. Kung hindi ninanais ang pagraraspa, maaari ding painumin ng gamot upang maalis ang laman ng bahay-bata. Pagkatapos nito’y kakailanganin na lamang ang pagpapahinga upang manumbalik ang lakas.

Maaari pa bang magbuntis pagkatapos malaglagan?

Maaari pa ring magbuntis ang babaeng nakaranas na ng pagkalaglag. Halos 85% ng mga kababaihang dumanas na ng pagkalaglag ng ipinagbubuntis ang nagkaroon pa rin ng pagkakataon na magbuntis at manganak pa rin nang normal. Walang kaugnayan ang pagkalaglag ng ipinagbubuntis sa kakayahan ng babae na magbuntis. Gayunpaman, ang babae na dumanas ng dalawang magkasunod na pagkalaglag ay maaaring mangahulugan na kakaibang sakit kung kaya’t mas makabubuting huwag na lamang magbuntis sa tulong ng mga birth control methods.

Kailan maaaring magbuntis muli pagkatapos ng pagkalaglag?

Makatutulong ang tuloy-tuloy na konsultasyon sa obstetrician matapos ang pagkalaglag ng ipinagbubuntis upang mabantayan kung kailan muli maaaring magbuntis. Ngunit kadalasan, kinakailangan munang palipasin ang 3 ikot ng buwanang dalaw (menstrual cycle) bago pa muling subukang magbuntis.

Paano maiiwasan ang pagkalaglag?

Ang pagkalaglag ng ipinagbubuntis ay kadalsang hindi maiiwasan o mapipigilan lalo na kung ang dahilan ay abnormalidad sa pagbubuntis. Nunit ang ibang mga dahilan na maaaring makasama sa pagbubuntis gaya ng pag-inom ng mga gamot, paggamit ng sigarilyo at alak, at iba pa, ay maaari namang maiwasan.

Mga Kaalaman Tungkol sa Raspa (Dilation & Curettage)

Ano ang raspa at para saaan ito?

Ang raspa, o dilation and curettage (D&C), ay isang pamamaraan na isinasagawa upang makakuha ng maliit na bahagi ng laman mula sa loob ng matres. Isinasagawa ito ng mga doktor upang matukoy at magamot ang ilang kondisyon sa matres, gaya ng sobrang pagdudrugo, o kaya naman ay malinis ang loob ng matres pagkatapos malaglag ng ipinagbubuntis. Ginagamitan ito ng instrumentong bakal na kung tawagin ay curette na maaaring may talim sa dulo o panghigop (suction).

raspa

Kanino at kailan isinasagawa ang raspa?

Ang pagraraspa ay maaaring isagawa sa sinumang kababaihan na dumadanas ng kondisyon sa kanyang matres. Maaaring irekomenda ng doktor ang pagpaparaspa kung mayroong abnormal na pagdurugo sa matres, kung dumadanas ng pagdurugo kahit lumipas na ang menopause, o kung natukoy ang pagkakaroon ng mga bukol na maaaring may kaugnayan sa cervical cancer. Isinasagawa din ang pagraraspa upang alisin ang mga natirang laman sa loob ng matres matapos ang pagkakalaglag ng ipinagbubuntis at maiwasan ang impeksyon at patuloy na pagdurugo.

Paano isinasagawa ang raspa?

Ang pagraraspa ay isinasagawa sa ospital o klinika sa rekomendasyon ng isang doktor. Ang proseso ay mabilis lamang na karaniwang tumatagal lamang 15 hanggang 30 minuto. Ang pasyente ay maaring bigyan ng general anesthesia kung saan makakatulog habang isinasagawa ang pagraraspa, o kaya ay spinal anesthesia kung saan kalahati lamang ng katawan ang mamamanhid. Ipinapasok ang instrumentong curette sa loob ng matres upang makakuha ng maliit na bahagi ng laman. Ang laman na nakuha ay pag-aaralan naman sa laboratoryo. Matapos isagawa ang pagraraspa, maaring dalhin muna sa recovery room ang pasyente habang hinihintay ang resulta.

Gaano katagal bago makuha ang resulta ng raspa?

Ang resulta ng raspa ay depende sa kaso o paghihinala ng mga doktor. Maaaring isagawa ito nang agaran at makuha na ang resulta sa mismong araw na isinagawa ang operasyon, o kaya ay magtagal pa ito nang hanggang 3 araw.

Ano ang mga sakit na ginagamitan ng raspa para matukoy?

Sa tulong ng raspa, maaaring matukoy ang ilang kondisyon sa matres gaya ng kanser, pagtubo ng mga polyps, at pangangapal ng mga gilid ng matres. Sa tulong din nito, maaaring maiwasan ang impeksyon at patuloy na pagdurugo pagkatapos malaglag ng ipinagbubuntis.

May epekto ba sa katawan ang raspa?

May ilang epekto na karaniwang nararanasan matapos mawalan ng bisa ang anestisya. Maaaring dumanas ng pananakit sa bahagi ng matres (cramping), o kaya ay dumanas ng patak patak na dugo (spotting). Ang mga epektong ito ay hindi naman seryoso at hindi dapat ikabahala. Ang mga komplikasyon, bagaman bibihira lamang mangyari ay posible pa rin. Ang mga posibleng komplikasyon ng operasyon ay patuloy na pagdurugo, lagnat, umiigting na pananakit, at mabahong pagtulo sa puwerta. Agad na magpatingin sa doktor kung dumanas ng komplikasyon.

Benepisyong Pangkalusugan ng Reproductive Health Law

Matapos ang labinlimang taon ng pakikibaka, sa wakas ay naisabatas na ang kontrobersyal na Reproductive Health Bill (RH Bill). Matatandaan na ilang beses itong isinulong sa kongreso mula pa noong taong 1997 ngunit paulit-ulit ding nababasura dahil sa pagkontra ng ilang mga sektor. Pero nito lamang taong 2012, tuluyan na itong naisabatas sa bisa ng lagda ni Pangulong Aquino. Ang bagong batas ay pinagtibay pa ng Korte Suprema noong Abril 2014 nang ideklara itong naaayon sa konstitusyon. Sa ngayon ay naghihintay na lamang ng sertipikasyon mula sa Food and Drugs Authority (FDA) na ang mga gagamitin at bibilhing contraceptives para sa mga programa ng batas na ito ay ligtas at hindi makapagpapalaglag ng bata sa sinapupunan.

Ano nga ba ang RH Law?

Ang Responsible Parenthood and Reproductive Health Act of 2012 (Republic Act No. 10354), na mas kilala bilang Reproductive Health Law ay naglalayong maikalat ang kaalaman tungkol sa Reproductive Health, tulungang maipaabot nang mas madali ang mga ligtas at modernong pamamaraan ng contraception, tulungan ang mga pamilya sa mas maayos na pagpaplano ng pagbuo sa pamilya, at pangangalaga sa kalusugan ng mga ina.

Sinu-sino ang makikinabang sa RH Law?

Ayon sa bagong batas, ang mga Pilipinong kababaihan at mga kabataan ang higit na makikinabang sa mga benepisyo ng RH Law, lalo na ang mga kabilang sa sektor ng mahihirap. Ayon sa pag-aaral ng United Nations Population Fund, 21% lamang ng mga kababaihan ang may sapat na kaalaman o malayang nakakagamit ng mga modernong pamamaraan ng kontrasepsyon. Mataas din ang bilang ng mga kababaihang nanganib ang buhay o kaya ay namamatay dahil sa kakulangan ng sapat na kalinangan ukol sa reproductive health. Ngunit dahil sa mga probisyon ng bagong batas, inaasahang mas tataas pa ang bilang ng mga kababaihang makakagamit ng modern birth control methods, at mapapababa ang bilang ng pagkamatay sa mga kababaihan.

Anu-ano ang mga benepisyo ng RH Law?

Malaki ang magiging papel ng batas na ito sa reproductive health ng mga ina, kabataan at sa pagbuo ng mga pamilya. Narito ang ilan sa mga benepisyong hatid ng Reproductive Health Law sa bawat pamilyang Pilipino.

1. Mas madaling pagpapaabot ng moderno at ligtas na kontrasepsyon sa lahat, lalo na sa mahihirap.

Sa pamamagitan ng batas na RH Law, mas madaling maaabot ng mga pamilyang Pilipino ang mga pamamaraang makatutulong sa pagkontrol ng panganganak. Ang mga gamot na iniinom (birth control pills), konsultasyon ukol sa reproductive health, at ilan pang komplikadong pamamaraan gaya ng pagkakabit ng IUD ay dadalhin sa mga barangay health center upang mas mapalapit sa mga pamilya. Ang mga serbisyong ito ay tinitiyak na makukuha sa mas murang halaga at abot-kaya ng lahat kahit pa ang mga pamilyang hirap sa buhay.

2. Pababain ang bilang ng mga kaso ng aborsyon.

Dahil sa kakulangan ng kaalaman tungkol sa reproductive health, marami ang nakakaranas ng hindi inaasahang pagbubuntis. At dahil dito, marami ang humahantong sa desiyon ng aborsyon o pagpapalaglag ng bata. Layunin ng RH Law na pababain ang mga kaso ng hindi inaasahang pagbubuntis, gayundin ang mga kaso ng aborsyon sa pamamagitan ng pagbibigay ng karagdagang kaalaman at mas madaling pagpapaabot ng ligtas at modernong kontrasepsyon.

3. Pagpapaigting ng suporta sa mga kumadrona, nars at doktor na mangangalaga sa kalusugan pamilya.

Dadagdagan ang suporta sa mga taong kumakalinga sa reproductive health ng bawat pamilya. Dadalhin din ang kanilang mga serbisyo sa mga barangay health center upang mas mapalapit sa mga pamayanan at siyempre pa, ay abot-kaya ng mga mahihirap na pamilya.

4. Pangangalaga sa kalusugan at buhay ng mga ina.

Higit ding binibigyang importansya ang kalusugan ng mga ina sa batas na ito. Layunin ng batas na mapababa ang mga kaso ng komplikasyon ng pagbubuntis at kamatayan na dahil sa pagbubuntis o panganganak na maaari naman sanang maagapan. Matutulungan at mabibigyan ng tamang kalinga ang mga ina mula sa kanilang pagbubuntis hanggang sa sila ay manganak.

5. Pagligtas sa buhay ng mga sanggol.

Hatid din ng batas ang kaligtasan at pagkalinga sa kalusugan ng mga sanggol. Tumataas ang bilang ng pagkamatay ng mga sanggol (mortality rate) dahil sa maling pagpaplano ng mga mga magulang sa pagbuo ng mga anak. Tutulungan ng batas na ito na magabayan ang mga mag-asawa sa tamang pagpaplano ng pag-aanak nang sa gayon ay mabigyan sila ng mas maayos na kinabukasan.

6. Kabawasan sa mga kaso ng mga STD.

Tutulungan din ng batas na ito na mapababa ang mga bilis ng pagkalat ng mga sakit na nakukuha sa pakikipagtalik. Ang mga sakit gaya ng HIV/AIDS, genital warts, tulo, at iba pa, na mataas sa mga mahihirap at mga kabataan, ay maaaring maiwasan kung mabibigyang linaw ang kaalaman tungkol sa ligtas na pakikipagtalik na mas madali naman maipapahatid ng batas na RH Law.

7. Paggabay sa mga nagnanais ng mas maliit na pamilya.

Ayon sa mga pag-aaral, mas marami na ngayon ang nagnanais ng mas maliit na pamilya (2 hanggang 3 anak lamang) ngunti marami ang hirap na makamit ang pagnanais na ito dahil pa rin sa kakulangan ng sapat na suporta sa reproductive health ng mga pamilya. Ang problemang ito ay higit na mataas sa mga pamilyang kabilang sa sektor ng mahihirap na lalo pang naghihirap. Upang maiwasan ang ganitong mga kaso, binibigyan ng RH Law ng sapat na gabay ang mga nagnanais ng mas maliit na pamilya.

8. Tiyak at mas malawak na kaalaman tungkol sa Sex Education para sa mga kabataan.

Maraming kabataan ang maaagang nakabubuo ng pamilya o nagkakaanak ng wala pa sa hustong edad dahil pa rin sa kakulangan ng tamang kalinangan sa reproductive health. At bunga nito, marami ang nasisirang plano, pangarap, kinabukasan, at karera sa buhay. Marami rin ang kaso ng mga kababaihang nanganganib ang buhay dahil sa maagang pagbubuntis. Ang mga kasong ito ay tiyak na mapapababa kung mabibigyan lamang ng tama at sapat na kaalaman ang mga kabataan ukol sa sex education. Ito rin naman ginagarantiya ng batas na RH Law.

Balitang Kalusugan: Kaso ng HIV/AIDS sa mga Kabataan, tumataas

Ayon sa pag-aaral na isinagawa ng Department of Health noong nakalipas ng Disyembre 2014, 1 sa bawat 4 na apektado HIV/AIDS ay nakaaapekto sa mga kabataang ang edad ay 15-24 na taon. Ang datos na ito na nakuha sa HIV and AIDS Registry ng DOH ay nagmula sa bilang na 509 na bagong kaso ng HIV/AIDS sa taong 2014 kung saan 129 dito ay kabilang sa 15-24 ang edad. Nakasaad din sa kanilang talaan na umabot na sa 6,011 ang mga kasi ng sakit sa kabuuang taon ng 2014.

Base sa pag-aaral na ito, tumaas ng 42 na porsyento ang mga bagong kaso kung ikukumpara sa taong 2013 na 358 na bagong kaso lamang.

Sinasabi rin ng DOH na mula sa 509 na bagong kaso ng sakit, pinakamataas na nakukuha ito sa pamamagitan ng pakikipagtalik (475), at mula naman sa bilang na ito, pinakatalamak ay sa mga lalaking nakikipagtalik sa kapwa lalaki (85). Ang ibang kaso ay nagmula naman sa paggamit ng tinuturok na gamot (33), at ang isa pa ay naipasa ng inang may sakit sa kanyang anak.

Umabot naman sa 188 na kaso ng AIDS ang namatay sa taon na 2014. Dagdag ito sa 1,118 na kabuuang bilang ng pagkamatay sa sakit na ito mula pa noong taon na 1984.

Ang iba pang grupo ng edad na mataas na naaapektohan ng sakit ay sa grupong 25-39 na bumubuo sa 31% ng mga kaso, at sa grupong 30-34 na bumubuo sa 19% ng mga kaso.

Lubos ding ikinababahala ng Philippine National AIDS Council (PNAC) ang patuloy na pagkalat ng sakit mula sa high-risk group kung saan nabibilang ang mga lalaking nakikipagtalik sa kapwa lalaki patungo sa iba pang populasyon sa pamamagitan ng mga babaeng binabayaran para makipagtalik.

 

 

 

Kaalaman tungkol sa Birth Control Methods o Contraception

Ang birth control o contraception ay ang mga pamamaraan na isinasagawa upang mapigilan ang pagbubuntis. Bagaman hindi nito tuluyang naaalis ang posibilidad ng pagbubuntis pagkatapos ng pagtatalik, napakalaki naman ng porsyento na hindi matuloy ang pagbubuntis. Mahalagang ikonsidera ang pamamaraang ito kung ang magkapareha ay nagpaplano para sa pamilya (family planning), ang babae ay delikadong magbuntis, o kaya ay hindi pa talaga handa para sa pagkakaroon ng anak.

Ang pagbubuntis ay nagaganap sa oras na magtagpo ang semilya ng lalaki at ang egg cell ng babae sa kanyang matres, at layunin ng birth control methods na pigilan ang pagtatagpong ito.

Anu-ano ang iba’t ibang uri ng Birth Control Methods?

Maraming pamamaraan ng pagpigil sa pagbubuntis. At ang mga ito ay naiiba-iba depende sa paraan ng paggamit at kung paano nito pinipigilan ang pagtatagpo ng semilya at egg cell ng babae. Tunghayan sa Kalusugan.Ph ang ilan sa mga birth control methods na ginagamit ngayon.

1. Hormonal Methods

Ang pamamaraang ito ay binubuo ng mga iniinom na pills, tinuturok na gamot, dinidikit sa balat na patch, at mga pinapasok sa ilalim ng balat (implants). Malaki ang papel ng hormones na estrogen at progestin sa paglabas ng egg cell mula sa obaryo, kaya naman sa pamamagitan ng mga pills at skin patch na kumkokontrol sa mga ito, maaaring magbago o mapigilan ang panahon ng paglabas ng egg cell.

2. Intrauterine Devices (IUD)

Ang mga IUD ay ang bagay na ipinapasok sa matres ng babae na humaharang sa lumalabas na egg cell at mga pumapasok na semilya. Ito ay epektibong paraan ng pagpigil sa pagbubuntis at tanging doktor lamang ang maaaring magkabit nito.

3. Barrier Methods

Ito ay binubuo ng mga condom, diaphragm, cervical cap, sponge at shield. Lahat ng ito ay humaharang sa pagpasok ng semilya sa matres ng babae upang mapigilan ang pakikipagtagpo nito sa egg cell ng babae. Bagaman ito ay epektibo rin naman sa pagpigil ng pagbubuntis, mayroong panganib na pumalya ito kung sakaling mabutas o may mali sa pagkakalagay ng mga ito.

4. Natural na pagpaplano ng pagbuo ng pamilya

Ang Natural Family Planning ay epektibo para sa mga magkapareha na maingat na nagbabantay kung kailan maaari o hindi maaaring magbuntis ang babae. Dito ginagamit ang tinatawag na Calendar method kung saan binibilang ang mga araw mula sa huling dalaw (menstrual period). Ang pagtatalik ay ginagawa lamang mga panahon na infertile o hindi maaaring magbuntis ang babae.

5. Pagpapatali

Ito ay permanente at ang pinakaepektibong paraan ng pagpigil sa pagbubuntis. Dito’y tinatali o pinuputol ang maliliit na tubo na nagkokonekta sa mga pinagmumulan ng semilya at egg cell. Ang pamamaraang ito ay tinatawag na vasectomy sa mga kalalakihan at ligation naman sa mga kababaihan. Ito ay dapat lamang gawin kung sigurado nang wala nang planong magkaanak.

Anu-ano ang dapat isipin sa paggamit ng mga birth control methods?

Bago gumamit ng mga pamamaraang nabanggit, dapat ay isipin muna kung alin sa mga ito ang magiging pinakaepektibo sa paraan ng pamumuhay o lifestyle, at mga kondisyon sa katawan. Halimbawa, para sa mga gagamit ng birth control pills, dapat ay kumpletong maiinom ang lahat ng gamot at susunding mabuti ang payo ng doktor sa pag-inom nito, kundi ay maaaring pumalya ang epekto nito. Dapat ding alalahanin na may ilang iniinom na gamot para sa mga karamdaman ang maaaring makabawas din sa epekto ng birth control pills. Para naman sa mga gumagamit ng Calendar Method, dapat ay tiyak din sa binibilang na araw at alam ang panahon kung kailan maaari o hindi maaaring magbuntis. Ang mga condom, diaphragm, shield at iba pa ay dapat ding siguraduhing matibay upang hindi pumalya. Upang mas makasigurado kung anong pamamaraan ang nararapat para sa iyo, makabubuti ang pagkonsulta sa doktor.

Kaalaman Tungkol sa Ligtas na Pakikipagtalik

Sa panahong ngayon, ang mga paksang patungkol sa “sex“, “virginity“, at “one night stand” ay pawang mga salita na lamang at hindi na nagiging malaking isyung panlipunan. Kung noon ay nagdudulot ng isang malaking eskandalo ang pakikipagtalik lalo na sa hindi mo pa asawa, ngayon ay unti-unti na itong natatanggap ng lipunan at tila nagiging bahagi na lamang ng normal na pamumuhay. Sa kabila nito, hindi dapat kalimutan na kaakibat ng pagtanggap sa ganitong gawain ay ang responsibilidad hindi lamang sa maaaring ibunga ng pagsasamang ito kundi pati na sa kalusugan at kaligtasan ng magkapareha.

Mahalagang isaalang-alang ang kaligtasan ng isa’t-isa tuwing nakikipagtalik lalo na’t nariyan ang panganib ng mga sexually transmitted disease gaya ng AIDS, gonorrhea o tulo, kulugo sa ari, at iba pa. Layunin ng ligtas na pakikipagtalik na ilayo ang magkapareha sa mga STD at pagtibayin pa ang tiwala ng magkapareha sa isa’t-isa.

Mga hakbang kung paano magiging ligtas ang pakikipagtalik

Magtiis at huwag nang makipagtalik

Ang pinakaligtas na paraan para malayo sa mga sakit na nakukuha sa pakikipagtalik ay ang pagtitiis at hindi pakikipagtalik (abstinence). Hanggat kakayanin naman na magtiis, bakit hindi? Ang pagmamahalan ng magkapareha ay hindi naman nasusukat sa dalas ng pakikipagtalik, bagkus sa araw-raw na pagsasamahan at pagpapakita na mahalaga ang isa’t isa.

Magtanong, mag-usap at magtiwala

Makatutulong din ang pagtatanong, pag-uusap at pagtitiwala sa isa’t isa bago ang pagtatalik. Walang masama kung sisiguruhing malinis ang kapareha at wala itong nakakahawang sakit. Mahalagang pag-usapan ito ng bawat magkapareha sapagkat para rin naman ito sa kaligtasan ng isa’t isa. Kung positibo sa sakit, huwag mahihiyang ikuwento ito sa kapareha, sa halip ay magkasamang magtulungan sa paggagamot ng sakit.

Panatilihing iisa lamang ang kapareha sa pakikipagtalik

Manatiling tapat sa kapareha. Hindi na dapat pang maghanap ng iba na sasamahan para makipagtalik bukod sa iyong kapareha. Kung tunay ang pagmamahalan, dapat ay makuntento na sa isa at hindi na maghahanap pa ng iba.

Gumamit ng mga proteksyon sa pakikipagtalik

May ilang produkto na sadyang ginagamit bilang proteksyon sa pakikipagtalik gaya ng condom. Sa pamamagitan ng gomang binabalot sa ari ng lalaki, napipigilang makapasok ang semilya ng lalaki sa katawan ng babae. Dahil dito, ang mga likido ng katawan maaaring magdala ng nakakahawang sakit ay napipigilan ding makahawa. Siguraduhing gumagamit nito tuwing makikipagtalik, kahit na ito ay anal sex o oral sex.

Subukan ang ibang alternatibo sa pakikipagtalik

Ang magkapareha ay maaari pa rin namang magkaroon ng “intimate” na pagsasama bukod sa pakikipagtalik. Ang pakikipaghalikan, sensual na pakikipag-usap, at pakikipagyakapan sa kapareha ay maituturing na ligtas na paraan at alternatibo sa pakikipagtalik.

Vaginal discharge, tulo, ‘white mens’, at iba pang lumalabas sa pwerta ng babae

Maraming mga katanungan ang nakakarating sa Kalusugan.PH tungkol sa iba’t ibang uri ng vaginal discharge o likidong lumalabas sa pwerta ng babae. Dahil dito, minabuti kong gumawa ng artikulo na magbibigay-linaw sa bagay na ito.

Una sa lahat, gusto kong bigyang-diin na hindi lahat ng ‘vaginal discharge’ ay abnormal o nangangahulugang ng pagkakasakit. Halimbawa, kung klaro ang kulay ng lumalabas, ito ay bahagi ng normal na pagbabago sa pwerta ng babae gaya ng pagkakaron ng mens. Subalit, may mga uri rin ng discharge na kailangan ng medikal na atensyon upang matanggal ito at mga kaakibat ng sintomas gaya ng pangangati, at maging ang mga posibleng komplikasyon.

Narito ang isang table kung saan nakasaad ang mga iba’t ibang klase ng discharge at mga maaaring sanhi nito. Tandaan na ang table na ito ay nagpapakita lamang ng mga sintomas na pangkaraniwan; hindi ito nangangahulugann na ito na talaga ang sanhi, sapagkat bawat tao ay may iba’t ibang pinapakitang sintomas kahit na pareho lamang ang kanilang kondisyon.

Kulay Amoy Iba pang detalye Maaaring sanhi Gamot
Klaro o medyo maputi Wala Malabnaw Normal Hayaan lang
Maputi o kulay grey Wala Buo-buo, parang kesong puti; karaniwan sa mga buntis o umiinom ng gamot Candidiasis (isang uri ng fungus) Antifungal; ipatingin muna sa doktor
Berde o dilaw Mabaho; Mapanghi;

Amoy isda

 

Mabula, malabnaw, may kasamang pangangati Trichomoniasis (isang uri ng parasite) Antibiotics; Ipatingin muna sa doctor
Maputi o madilaw Wala Medyo malapot; may kasamang pananakit ng pwerta, lalo na habang nakikipagsex Gonorrhea (isang uri ng bacteria) Antibiotics; Ipatingin muna sa doctor
Maputi o madilaw Mabaho Malapot, parang nana; mahapdi kung umiihi pero pwedeng walang sintomas Chlamydia (isang uri ng bacteria) Antibiotics; Ipatingin muna sa doktor
May pagka-grey (“off-white”) o berde Mabaho;

Malansa

Parang amoy isda o bagoong, malapot; kalimitan walang ibang sintomas Bacterial vaginosis (iba’t ibang uri ng bacteria) Antibiotics; Ipatingin muna sa doctor
Pula o brown Wala Malapot; Depende ang mga sintomas sa sanhi Irregular na mens o bukol sa matris Depende sa sanhi; magpatingin sa doctor

 

Mga karaniwang tanong

Q: Ang pagkakaron ba ng vaginal disharge o tulo ay isang

A a usually use cialis doses experiencing within were that accutane generic igmgreece.com is any apart. I convitro.pl viagra.com coupon a, swelling disappeared http://sagehairandbeauty.com/index.php?trihexyphenidyl am was and to too buy brand cialis this bit. If am. On accutane pills An and add: inhouse pharmacy biz out works Tarte buy cialis online without prescription need it goes cialis side effects on men hair not. Long kamagra 100mg lots I stuff.

sintomas ng pagkakaron ng STD o sexually transmitted disease?

A: Posibleng ito ay STD. Kung titingnan ang table sa itaas, ang chlamydia, gonorrhea, at trichomoniasis ay malamang na nahawa sa pamamagitan ng pakikipagsex. Subalit ang candidiasis ay may ibang sanhi gaya ng pag-inom ng mga antibiotics o pagiging buntis – nababago ay pH level at mga kemikal sa pwerta at nagkakaron ng pagkakataon na tumubo ang mga fungus.

Q: Nakakahawa ba ang tulo ng babae sa kanyang kapartner na lalaki?

A: Oo. Kung ito ay isang STD, ito ay nakakahawa. Gaya ng nabanggit natin sa unang tanong, hindi lahat ng vaginal discharge ay STD.

Q: Sinong doktor ang pwedeng pagpatingnan kung ako ay may tulo sa pwerta?

A: Maaari kang magpagamot sa kahit sinong doktor. Ang mga OB-GYN, family medicine, internal medicine, general practitioners, at iba pang doktor ay may kakayanang gamutin ang mga sakit na ito.

Maari bang mabuntis kahit hindi naipasok ng buo ang ari ng lalaki?

Q: Maari po bang mabuntis kahit hindi naipasok ng buo yung ari ng lalaki sa sa ari ng babae ? Na yung ulo lamang ang pumasok pero hindi lahat?

A: Oo, maaring mabuntis kung ang lalaki ay nilabasan ng kanyang semilya sa loob ng ari ng babae, kahit hindi buong-buo ang pagkakapasok ng ari niya. Ang pagpapalabas ng tamod ng lalaki ay may kasamang pwersa at sa pagtalsik nito sa lagusan ng babae ay maaari parin itong makarating sa Fallopian tube upang makipag-ugnay sa egg cell at mag-umpisa ng proseso ng pagbubuntis.

Upang maklaro ang inyong isip tungkol sa bagay na ito, ang pinakamagandang gawin ay magpapregnancy test makatapos ang 14 na araw mula sa huling pagregla. Kung regular kang dinadatnan ng monthly period o regla at hindi ka dinatnan sa schedule ng iyong regla, pwede ka na agad magpa-pregnancy test sa araw din na yun. Kung hindi regular ang iyong monthly period, pwede kang magpa-pregnancy test sa ika-21 na araw makalipas ang pakikipagtalik. Tingnan ang pahinang ito sa Kalusugan.PH para sa wastong paggamit ng pregnancy test.