Mga karaniwang sakit sa balat na dulot ng impeksyon ng fungi

Ang pagkakaroon ng sakit sa balat na dulot ng impeksyon ng fungi ay isa sa mga pinakakaraniwang kondisyon sa balat na nararanasang ng tao saanmang parte ng mundo. Ito ay kadalasang natutukoy sa pagkakaroon ng makakati at patse-patseng marka sa apektadong bahagi ng balat. Ang mga sakit sa balat na dulot ng fungi ay may iba’t ibang uri, depende sa lokasyon ng impeksyon at klase ng fungi na nagdudulot ng sakit. Bagaman nakapagdudulot ng sobrang kati, hapdi, hindi komportableng pakiramdam o kaya ay hindi kaaya-ayang itsura, madalas ay nagagamot pa rin ito sa tulong ng mga anti-fungal na gamot sa balat.

Ilan sa mga pangkaraniwang sakit na nararansan ng mga Pinoy ay ang sumusunod:

1. Alipunga

Ang alipunga, o athelete’s foot (tinea pedis), ay ang impeksyon ng fungi sa balat sa paa. Ito ay nagdudulot ng pangangati, pagsusugat, pamumula, at pamamalat sa balat sa paa, partikular sa pagitan ng mga daliri nito. Minsan pa, may kaakibat din itong pamamaho sa bahagi ng paa. Nakukuha ang fungi sa maruruming palikuran at maduming sapatos na ginamit ng taong may alipunga. Mabilis itong kumalat kung ang paa ay palaging mamasa-masa. Maaari naman itong magamot sa tulong ng ilang anti-fungal cream na pinapahid sa apektadong lugar.

2. Hadhad

Ang hadhad, o jock itch (tinea cruris), ay ang napakakating impeksyon ng fungi sa mga singit-singit ng hita, puwet, at palibot ng ari.  Ito ay nakakahawa lalo na kung madidikit sa apektadong balat o kaya ay gumamit ng bagay na nadikitan ng fungi tulad ng salawal. Maaari din itong magamot sa tulong ng ilang anti-fungal cream na pinapahid sa apektadong lugar.

3. Buni

Ang buni naman o ringworm (tinea corporis) ay ang bilog na patse na makikita saan mang bahagi ng katawan. Kadalasang nagsisimula ito sa maliit lamang na bilog at lumalawak habang tumatagal. Ito rin ay nakapagdudulot ng sobrang pangangati sa apektadong bahagi ng katawan. Maaari din itong makahawa kung madidikit sa balat na apektado nito.

4. An-an

Ang an-an ay isa ring pangkaraniwang sakit sa balat na dulot ng isang uri ng fungi na kung tawagin ay Malassezia furfur, isang fungi na natural na naninirahan sa balat ng tao. Kaiba sa paniniwala ng marami, ito ay hindi nakakahawa, bagkus ay kusang lumilitaw at nagdudulot ng sakit kung magkakaroon ng pagkakataon. Kung sakali man, nagdudulot ito ng pag-iba sa natural na kulay ng balat, kadalasa’y nagkakaroon ng puti-puting patse na kumakalat o lumalawak ang sakop sa balat.

5. Candidiasis

Ang candidiasis ay tumutukoy sa sakit sa balat na dulot ng impeksyon ng fungi na Candida albicans. Maaari silang makaapekto sa balat, kuko, paligid ng bibig, dila at maging sa loob ng katawan sa daluyan ng pagkain. Maaari din itong makaapekto sa ari ng babae at lalaki. Nakapagdudulot ito ng pangangati, pamumula at pamamalat o pagkakaliskis sa apektadong bahagi ng katawan.  Ang paggagamot ay depende sa bahagi ng katawan na apektado ng impeksyon.

6. Iba pang impeksyon ng fungi sa katawan

Maaari ding maapektohan ng fungi ang ilan pang bahagi ng katawan gaya ng: sa anit (tinea capitis) kung saan nagdudulot ng matinding pagbabalakubak; sa mukha (tinea faciei) na nagdudulot ng pagkakaliskis at mala-mapa na marka; sa mga kamay (tinea manuum) na nagdudulot din ng pamamalat at pagkakaliskis; sa mga kuko (tinea unguium) na nagdudulot naman ng paninilaw at pangangapal. Ang mga ito ay magagamot ng iba’t ibang anti-fungal na gamot depende sa bahagi ng katawan na apektado ng sakit.

 

Balitang Kalusugan: Bilang ng kaso ng HIV sa Pilipinas, maaring umabot sa 133K sa 2022

HIV aids

Ikinabahala ng Department of Health (DOH) ang patuloy pa rin na pagtaas ng bilang ng kaso ng positibo sa sa HIV. At kaugnay nito, inihayag ng DOH ang kasalukuyang estado ng lumalaganap na sakit sa bansa.

Ayon sa ulat ng DOH, nananatiling mababa ang kaalaman tungkol sa pag-iwas at pagkakahawa ng sakit sa ilang mga mahahalagang lugar sa bansa na talamak ang kaso ng sakit. Ang target na 80% na kabuuang pagkalat ng kaalaman sa populasyon na namemeligrong magkaroon ng sakit ay hindi pa rin maabot-abot at nanantiling mababa sa 40%.

Isa sa mga nakikitang solusyon ng DOH kaugnay ng lumalalang problemang ito ay ang pagpapalawig pa ng pakikipag-ugnayan ng DOH sa iba pang ahensya tulad ng DepEd at mga lokal na organisasyon sa mga malalayong lugar.

Lubos na ikinabahala ng DOH ang patuloy pa rin na pagtaas ng kaso ng may sakit. Mula Enero hanggang Oktubre, umabot na sa 6,552 ang kabuuang bilang ng bagong kaso ng sakit sa bansa. Kung noong taong 2000, 1 kaso lamang ng HIV ang natutukoy kada tatlong araw, ngayong taong 2015, ito ay pumapalo na sa 1 kaso ng HIV kada 1 oras. Tumaas din nang sampung beses ang bilang ng kaso ng mga lalaki at transgender na nagagawang makipagtalik sa kapwa lalaki. Dahil dito, ang paraan ng pakikipagtalik ng lalaki sa kapwa lalaki ang nangunguna na ngayong paraan ng pagkalat ng HIV sa bansa.

Dahil isa rin sa mga tinuturong dahilan ng patuloy na pagtaas ng kaso ng HIV ay ang hindi paggamit ng karamihan ng condom habang nakikipagtalik, itinalaga ng DOH ang target 80% na paggamit ng condom habang nakikipagtalik target ng paggamit ng condom sa mga lalaking nakikipagtalik sa kapwa lalaki na gumamit sila ng kondom. Ngunit sa kasamaang palad, nananatili din itong mababa sa 44%. Ayon sa huling pag-aaral ng Integrated HIV Behavioral and Serologic Surveillance (IHBSS), ang hindi paggamit ng condom ay maaaring dahil sa walang mabilhan nito o kaya ay tinatanggal ito sa kalagitnaan ng pagtatalik. Kaugnay din nito, handang magpamigay ng condom at lubricants ang DOH sa mga lugar na walang mabilhan at hihikayatin din nila ang paggamit ng condom sa pakikipagtalik.

Sa kabuuan, tumaas na ng higit 800% ang paglaganap ng sakit na HIV sa nakalipas na 24 na taon sa bansa. Kung hindi mapipigilan ang mabilis nitong pagkalat, at kung hindi ito pagtutuunan ng sapat na atensyon, maaaring umabot na sa 133,000 ang bilang ng kaso pagsapit ng taong 2022.

Balitang Kalusugan: Pagbili ng mga pang-regalo ngayong pasko, pinaalalahanan ng DOH

doh logo

Pinaalalahanan ng Department of Health ang publiko na maging wais at maingat sa pamimili ng laruang panregalo ngayong panahon ng kapaskuhan. Ayon sa ahensya, maituturing na ligtas ang laruan kung ito ay angkop sa kapasidad ng gagamit, ito man ay pisikal o mental na kapasidad. Ito rin ay kinakailangang matibay, at angkop sa edad ng batang maglalaro.

Pahayag ni Health Secretary Janette Garin, ang bibilhing panregalo ay hindi lamang dapat nakabase sa presyo o halaga, bagkus ito rin ay kinakailangang dekalidad at ligtas kung gagamitin.

Nagmungkahe naman ang DOH sa mga posibleng ipanregalo ngayong kapaskuhan. Para sa mga batang sanggol hanggang isang taong gulang, ang mga laruang may malalaking piraso at makulay ang dapat bilhin tulad ng rattle at malambot na bola. Maaari din ang mga manika o stuffed toy na maaring labahan kung marumi na. Mara sa mga kabataang toddler o edad dalawa hanggang tatlong taong gulang, maaari ang mga matibay na wooden blocks, kotse-kotsehan, manika, modeling clay, at rocking horse. Basta’t siguraduhin lamang na kumpleto ang label at tiyaking may maayos na balot ang laruang bibilihin.

Kung lalaruin na ng bata ang regalong laruan, tiyaking may matandang nakabantay upang maagapan ang aksidenteng posibleng mangyare. Tiyakin din na itatago sa maayos na taguan ang mga laruan kung hindi gagamitin.

Ayon pa sa kalihim ng DOH, ang mga sumusunod na laruan ay hindi pa maaaring ibigay sa mga batang 3 taon o mas bata pa: bola na may diameter na 1.75 inches o mas maliit pa, mga laruan na madaling mabasag o mahati sa maliliit na piraso, mga laruan na may nahihiwalay na maliliit na piraso, at mga laruan na may matutulis o matalim na bahagi. Ito ay upang maiwasan ang posibleng pagkakalulon ng mga bata sa maliliit na parte ng laruan o kaya ay masugatan ang sarili dahil sa matalim na bahagi ng laruan.

Dinagdag din sa paalala ng DOH ang mga nakalalasong kemikal na maaring taglay ng nabiling laruan. Siguraduhing may sertipikado ng FDA ang laruang nabili upang maiwasan ang peligro ng pagkakalason.

 

Masasamang epekto ng sobrang asin sa pagkain

Ang paglalagay ng asin sa ating mga pagkain ay isang paraan ng pagpepreserba o kaya ay paglalagay ng lasa sa ating mga kinakain. Kahit magmula pa noong sinaunang panahon, ang asin ay talamak nang ginagamit bilang pampalasa at pagpoproseso ng mga pagkain.

Bagaman may nakukuha din naman benepisyo sa asin, tiyak pa rin na may masama itong epekto kung mapapasobra. Ang mga sumusunod ay ilan sa masasamang epekto sa kalusugan ng pagkonsumo ng sobrang asin.

1. Pamamanas (edema)

Isa sa mga epektong nakababahala na maaaring idulot ng sobrang pagkonsumo ng asin ay ang pamamanas ng ilang bahagi ng katawan dahil sa fluid retention o pag-ipon ng tubig sa ilang bahagi ng katawan. Ang lebel kasi ng asin o sodium sa katawan ang magdidikta kung kinakailangang bawasan ang tubig sa katawan. Kung masyadong mataas ang lebel ng asin, pipigilan ng kidney na magpalabas pa ng tubig sa katawan at ang resulta ay pamamanas.

2. Kawalan ng tubig sa katawan (dehydration)

Ang epektong pamamanas na unang nabanggit ay mangyayari lamang kung may sapat na tubig sa katawan. Ngunit kung kulang naman ang tubig sa katawan, at mapasobra ang asin sa pagkain, maaaring maranasan naman ang epekto ng dehydration. Isa rin kasi sa mga epekto ng sobrang asin sa katawan ay ang pag-higop ng tubig mula sa mga cells ng katawan upang makakalap ng karagdagang tubig at mabalanse ang lebel ng asin sa katawan. Bilang resulta, maaaring makaranas ng dehydration. Basahing ang kahalagahanan ng tubig sa kalusugan: Kahalagahan ng tubig sa buhay.

3. Altapresyon

Ang pagtaas ng presyon ng dugo sa katawan ay isa sa mga kilalang epekto ng pagkonsumo ng asin. Ito ay delikadong kondisyon lalo na sa mga nakararanas na ng sakit na altapresyon. Ang epektong ito ay konektado sa pagpipigil ng mga kidney na magpalabas ng tubig mula sa katawan. Ang naiipong tubig sa katawan ay maaaring humalo naman sa dugo na sa huli’y makapagpapataas sa presyon. Ang taong may mataas na presyon ng dugo ay may mataas din na panganib ng pagkakaranas ng stroke o atake sa puso. Alamin ang mga pagkain na dapat iwasan kung may altapresyon: Mga pagkain na dapat limitahan kung may altapresyon.

4. Pagrupok ng mga buto (osteoporosis)

Ang pagrupok ng mga buto o osteoporosis ay isang pangkaraniwang kondsiyon na nararanasan ng marami. May iba’t ibang salik na nakaka-kontribyut sa pagkakaranas nito at isa na rito ang sobrang asin sa pagkain. Dahil kasi sa sobrang asin, tumataas ang lebel ng calcium na nailalabas sa ihi imbes na mapunta sa mga buto at makapagpatibay dito. Ang malala pa, maaaring mabawasan din ang naka-imbak na calcium sa mga buto dahil sa sobrang inilalabas na calcium sa ihi. Basahin ang iba’t ibang paraan para matulungang mapatibay ang mga buto: Mga paraan ng pagpapatibay ng buto.

5. Bato sa bato (kidney stones)

Kaugnay ng pagtaas ng lebel ng inilalabas na calcium sa katawan sa pamamagitan ng ihi, lumalaki ang posibilidad na mamuo ang mineral na calcium sa bato (kidney) at humantong sa pagiging bato (stones) na maaaring makabara sa daluyan ng ihi. Ang kondisyong ito ay masakit at maaaring pag-ugatan ng impeksyon sa daluyan ng ihi o UTI. Alamin kung paano maiiwasan ang pagkakaroon ng bato sa bato o kidney stones: Pag-iwas sa bato sa bato.

6. Kanser sa sikmura

Ang pagkonsumo ng sobrang asin sa mahabang panahon ay may masamang epekto sa sikmura. Nakapagpapanipis kasi ito sa lining o pang-ibabaw na patong ng sikmura na nagpoprotekta laban sa impeksyon. Kung masyado nang manipis ang lining sa sikmura, maaaring magsimula ang impeksyon ng bacteria na Helicobacter pylori na kilalang nagdudulot din ng sakit na ulser sa sikmura. Kung hindi maaagapan, maari itong humantong sa pagkakaroon ng kanser sa tiyan.

 

Paraan ng pagpapatibay ng buto

Ang mga buto ay may mahalagang papel na ginagampanan sa buhay, hindi lamang ng mga tao, kundi pati na rin ang ibang mga hayop. Ito ay nagsisilbing suporta sa buong katawan upang ito ay mabuo at makatayo nang maayos. Ito rin ay nagpoprotekta sa mga sensitibo at delikadong bahagi ng katawan gaya ng utak, spinal cord, puso, at baga. Dahil sa mahahalagang papel na ito, marapat lamang na mapanatiling matibay at matatag ang mga buto.

Ang mga sumusunod ay ilan sa mga epektibong paraan ng pagpapatibay sa mga buto:

1. Dagdagan ang calcium mula sa mga inumin at pagkain

Ang mineral na calcium ang pangunahing substansya na bumubuo sa mga buto. Kaya naman, nararapat lamang na dagdagang ang pagkonsumo sa mga pagkaing mayaman sa mineral na ito kung nais manatiling matatag ang mga buto. Ngunit tandaan pa rin na hindi sapat na tanging calcium lamang ang dinadagdag sa katawan, ‘pagkat kailangan din ang katuwang na Vitamin D upang masipsip ng mga buto ang mahahalagang mineral.

2. Huwag kaligtaan ang Vitamin D

Gaya nga ng unang nabanggit, ang calcium ay nangangailangan ng tulong upang siya’y lubos mapakinabangan ng mga buto. At ang substansyang katuwang ng calcium ay ang vitamin D. Mahalaga ang Vitamin D upang masipsip nang husto ng mga buto ang pumapasok na calcium sa katawan. Makukuha ang vitamin D sa ilang mga pagkain gaya ng hipon, sardinas, at pula ng itlog. Pero ang pinakakilalang paraan ng pagkakaroon ng Vitamin D sa katawan ay ang pagbibilad sa araw.

3. Dagdagan din ang Vitamin K

Pinakakilala ang Vitamin K sa pagpapanatili ng kalusugan ng dugo, ngunit ayon sa ilang mga bagong pagsasaliksik, nakaka-kontribyut din ito sa pagbuo ng protina sa mga buto na tumutulong pa rin sa pagpapatibay nito. Isa pang pag-aaral ang nagsasabi na mas lalo pang bumubuti ang pagpasok ng calcium sa mga buto kung parehong may Vitamin D at K sa katawan.

4. Pataasin ang kinokonsumong potassium

Ang mineral na potassium ay mas kilala rin sa ibang pakinabang nito sa kalusugan. Ngunit lumalabas sa mga bagong pag-aaral na ang potassium ay tumutulong na mapahupa ang araw-araw na pagkawala ng calcium sa mga buto sa pamamagitan ng pagpapahina sa mga asidong responsable sa pagkawala ng calcium.

5. Regular na mag-ehersisyo

Isa sa mga benepisyong makukuha sa regular na pag-eehersisyo ay ang pagkakaroon ng matitibay na mga buto. Sa pamamagitan nito, mas napapaliit ang posibilidad na magkaroon ng osteoporosis o pagrupok ng mga buto sa pagsapit ng katandaan.

6. Bawasan ang kinokonsumong caffeine

Bagaman may mabubuting epekto din naman ang caffeine sa ating kalusugan, ang sobrang pagkonsumo nito ay maaaring hindi naman makabuti sa mga buto. Maaari kasing harangin ng substansyang ito ang tuloy-tuloy na pagpasok ng calcium sa mga buto at maka-kontribyut sa pagrupok ng mga buto sa paglaon ng panahon.

7. Huwag manigarilyo

Isang pang rason para itigil ang paninigarilyo ay ang kakayanan nitong harangin ang pagpasok ng calcium sa mga buto pagliit mismo ng mga buto.

8. Umiwas sa pag-inom ng alak

Ang sobrang pag-inom ng alak ay maaaring pumigil sa paggana ng Vitamin D sa katawan na magreresulta sa paghina ng mga buto.

Masasamang epekto ng stress sa kalusugan

Ang stress ay isang normal na reaksyon o pakiramdam na bunga ng pang-araw-araw na suliranin kinakaharap ng bawat isa sa atin. Ang pagkakaranas nito ay nakakaapekto sa pisikal at sikolohikal na aspeto ng pagkatao. Kung hindi ito maaagapan o matutugunan, maaaring humantong ito sa mas malalang kondisyon at magkaroon ng malalang karamdaman. Ilan sa mga sakit at kondisyon na maiuugnay sa pagkakaranas ng stress ay ang sumusunod:

  1. Pananakit ng ulo
  2. Pananakit ng mga kalamnan
  3. Paninikip ng dibdib
  4. Kawalan ng gana sa pakikipagtalik
  5. Pananakit ng sikmura
  6. Hirap sa pagtulog

Maging ang mood ng tao ay maaaring maapektohan din ng madalas na pagkakaranas ng stress, at magdulot ng mga sumusunod na kondisyon:

  1. Pagkabalisa
  2. Hindi mapakali
  3. Kawalan kakayanan na makapag-pokus sa gawain
  4. Kawalan ng kontrol sa galit
  5. Depression

Ang ugali ng bawat tao ay maaapektohan din kung madalas makaranas ng stress. Ang mga sumusunod na pag-uugali ay maaaring bunga ng sobrang stress.

  1. Sobra at kawalan ng kontrol sa pagkain
  2. Pag-abuso sa droga o alak
  3. Sobrang paninigarilyo
  4. Pag-layo sa lipunang ginagalawan

Ang mga epektong nabanggit ay ilan lamang sa mga negatibong bunga ng stress sa kalusugan. Ang mga ito, kung hindi maaagapan, ay maaaring humantong pa sa mas malalalang kondisyon o sakit na maaaring magwakas sa buhay.

Kahalagahan ng Regular na pagkonsulta sa dentista

Ang pagpapatingin sa dentista ay isang mahalagang hakbang para mapanatili ang kalusugan ng mga ngipin at bibig sa pangkabuuan. Laging tatandaan na ang pagbisita sa dentisa ay hindi ginagawa lamang sa tuwing may masakit na ngipin o may problema sa bibig dapat masolusyonan, bagkus ito ay ginagawa nang regular bilang pag-agap sa posibleng problema sa ngipin at bibig. Ilan sa mabubuting dulot ng regular na pagpapatingin sa dentista ay ang sumusunod:

ngipin

1. Maagang pag-agap sa mga sakit

Dahil ang bibig ay pinamumugaran ng maraming uri ng bacteria, may tsansa na dito magmula ang impeksyon na makapagdudulot ng ilang sakit sa katawan. Kaya naman mahalaga mapanatili ang kalinisan ng bibig upang makontrol din ang dami ng mga bacteria sa bibig na maaaring makapagdulot ng impeksyon. Ilang sintomas ng malalalang sakit din ang maaaring maagang masilip kung regular din magpapatingin sa densitsa.

2. Pagpapaliit ng posibilidad ng stroke at sakit sa puso

Ilang pag-aaral ang nagsasabing may kaugnayan ang kalusugan ng bibig sa taas ng posibilidad na makaranas ng stroke at sakit sa puso. Kung kaya’t nararapat lamang din na itrato nang tama ang bibig sa pamamagitan ng pagpapanatiling ng kalinisan at kalusugan nito. Isa sa mga paraan upang maisakatuparan ito ay ang regular na pagpapatingin sa dentista

3. Mas maputing mga ngipin

Sino ba naman ang magnanais ng naninilaw o nangingitim na ngipin? Matutulungang mas mapanatiling maputi ang mga ngipin kung regular din na magpapatingin sa dentista. Ang lahat ng mantsa mula sa mga kinakain ay maaaring maalis sa tulong ng ilang pamamaraang tanging dentista lang ang makakagawa.

4. Pag-agap sa pagkakaroon ng mabahong hininga

Ang pagkakaroon ng mabahong hininga ay isang kondisyon na maaaring bunga ng isa o ilang mga dahilan. Madali lang naman itong masolusyonan lalo na kung regular na nagpapatingin sa dentista. Maaaring agad na mapag-alaman at mabigyan ng payo upang maiwasang humantong sa ganitong kondisyon.

5. Pagpapanatiling kumpleto ng mga ngipin

Sa tulong ng regular na pagbisita sa dentista, mas napapaliit ang tsansa na magkaroon ng sirang ngipin na sa kalaunan ay kakailanganin nang bunutin. Kung gayon, mapapanatiling kumpleto ang bilang ng mga ngipin nang mas matagal na panahon.

6. Pagpapanatili ng kalusugan ng gilagid.

Bukod sa mga ngipin, dapat ding bantayan ang kalusugan ng mga gilagid. Ang mga bahaging ito kasi ay sensitibo at maaaring masugatan at pagmulan ng impeksyon kung hindi agad malulunasan. Ang pagsusugat ng gilagid ay isa sa mga dahilan ng mabahong hininga at impeksyon na maaaring makaapekto sa puso at utak.

 

Gaano kadalas dapat magpatingin sa dentista?

Para sa mga taong may malusog na pangangatawan at maayos na mga ngipin, inirerekomenda ng mga denstista ang isang beses na pagpapatingin kada 6 na buwan. Sa tulong nito, mas maagang masisilip ang problema sa mga ngipin at agad na maaagapan ang posibleng problemang kahinatnan nito. Ngunit kung may kondisyong nararanasan na kinakailangang mabigyan ng sapat na atensyon, maaaring irekomenda ng dentista ang mas madalas pang pagbisita.

 

Balitang Kalusugan: Aksyon laban sa anti-microbial resistance, inilunsad ng DOH

Dahil sa lumalalang anti-microbial resistance o pagkawala ng bisa ng mga gamot sa mga lumalaganap na sakit at impeksyon sa ngayon, pinangunahan ng Department of Health (DOH) ang paglulunsad sa kauna-unahang Anti-Microbial Resistance (AMR) Summit sa Pilipinas. Layon ng pagpupulong na ito na matugunan at mabigyang aksyon ang krisis na kinakaharap ngayon ng mundo ng medisina.

Isa sa mga pangunahing isyu na nais matugunan ng AMR summit ay ang patuloy na maling paggamit ng mga gamot na antibiotic na syang pangunahing sanhi ng pagkakaroon ng anti-microbial resistance at nagpapalakas sa maraming uri ng virus at bacteria.

Ang iba’t ibang uri ng mikrobyo, gaya ng bacteria, virus, fungi, at iba pang parasitko ay may kakayanang makabuo ng resistensya sa gamot. Kung mangyayari ito, ang mga mikrobyo ay magpapatuloy sa pagdami at pagkalat ng sakit nang hindi naapektohan ng kahit na anong gamot. Isa sa mga sakit na apektado ng lumalakas na resistensya ay ang Tuberculosis o TB.

Ayon kay Health Secretary Janette Garin, ang mga pangunahing sanhi ng problemang ito ay ang maling paggamit ng mga antibiotic, maling reseta ng gamot, gayundin ang hindi pagtapon ng tama ng mga gamot.

Inilunsad din ng DOH ang tatlong taong plano nito sa pakikibaka sa anti-microbial resistance. Laman nito ang sumusunod:

  1. Pagbibigay ng sapat na tulong pampinansyal na hihimok sa pakikiisa ng publiko
  2. Pagpapalakas sa mga laboratoryo na sentro ng pagsasaliksik
  3. Pagpapakalat ng mga gamot na dekalidad
  4. Pagbuo ng mga regulasyon at pagpapaalam ng tamang paraan ng paggagamot.
  5. Pagpapaigting ng pag-agap at pagkontrol sa mga sakit
  6. Karagdagang pagsasaliksik na tutulong sa paglago ng kaalaman kontra sa drug resistance
  7. Karagdagang plano para sa pag-iwas sa panganib na dulot ng krisis

Solusyon para sa pulikat

Ang pulikat ay ang kondisyon kung saan kusang naninikip (contract) ang mga kalamnan sa isang bahagi ng katawan at nagdudulot ng matinding pananakit. May iba’t ibang sanhi na maituturo kung bakit ito nararanasan. Mula sa simpleng pagkapagod ng mga kalamnan, hanggang sa kakulangan ng sapat na suplay ng dugo sa bahagi ng kalamnan.

Kung sakaling maranasan ang masakit na pulikat, narito ang ilang solusyon para dito:

1. Pag-uunat (stretching).

Kadalasan, ang simpleng pulikat ay agad na masosolusyonan kung ang bahaging pinupulikat ay iuunat. Halimbawa, para sa pulikat na nararanasan sa binti, kinakailangang umupo sa lapag nang nakaunat ang mga paa at binti, at saka hilahin o itupi ang mga paa na pataas at palapit sa tuhod (tignan ang larawan). Gawin ang pag-uunat hanggang sa mawala ang nararanasang pulikat.

pulikat

2. Masahe

Minsan, kinakailangan ding masahihin ang bahagi ng kalamnan na pinupulikat. Sa tulong nito, matutulungang ma-relax ang kalamnan at mawala ang paninikip nito.

3. Hot compress

Mabisa din ang pagdadampi ng hot compress o tuwalya na binabad sa mainit na tubig sa bahagi ng kalamnan na nananakit. Kadalasan, ginagawa ito sa pamumulikat ng kalamnan sa tiyan dulot ng pagreregla (menstrual cramps).

4. Pag-inom ng tubig

May ilang pulikat na resulta ng kakulangan ng sapat na tubig sa kalamnan, kaya naman makatutulong din ang pag-inom ng tubig sa oras na maranasan ang pulikat.

5. Pagpapabalik ng electrolytes

Isa pang sanhi ng pamumulikat ng kalamnan ay ang kakulangan din ng electrolytes na dumadaloy sa dugo. Upang maibalik ang kulang na electrolytes, makabubuting uminom ng mga inuming may taglay nito (sports drink, Gatorade, sabaw ng buko) o kaya ay kumain ng pagkaing mayaman sa electrolytes gaya ng saging.

 

Benepisyo ng regular na pagsesepilyo ng ngipin

Ang regular na pagsesepilyo ay isang hakbang na itinuro sa atin mula pa noong ating kabataan. Sa pamamagitan nito, napapanatili natin ang kalinisan ng ating bibig at naiiwasan ang pagkasira ng mga ngipin at pagkakaroon ng mabahong hininga. Ngunit lingid sa kaalaman ng marami, ang pagpapanatili ng kalinisan ng bibig ay may iba pang benepisyong hatid hindi lamang sa ating bibig, kundi pati na rin sa kabuuang kalusugan ng katawan. Ang sumusunod ay ilan sa mga mabubuting epekto ng regular na pagsesepilyo ng ngipin.

Pagsesepilyo

1. Pag-iwas sa pagkasira ng ngipin

Marahil, ang pangunahing dahilan kung bakit tayo nagsesepilyo ng ating mga ngipin ay upang maiwasan ang pagkasira ng mga ito. Kung hindi kasi maaalis ang mga tinga o mga nakasiksik na tirang pagkain sa pagitan ng mga ngipin, kakainin ng mga bacteria sa bibig ang mga ito at magdudulot ng pagkasira sa sa ibabaw ng ngipin (tooh decay). Kung ito ay magpapatuloy, maaaring magkaroon ng butas ang ngitpin (tooth cavity). Ang pagkasira o pagkabulok ng ngipin ay maaaring maiwasan kung regular na magsesepilyo.

2. Pagpapaputi ng mga ngipin

May mga pagkain na nag-iiwan ng mantsa o kulay sa maputing ngipin, pero sino ba naman ang magnanais ng madilaw o maitim na mga ngipin? Upang maiwasan ang pangungulay sa ngipin, siguraduhing regular na magsesepilyo.

3. Paglayo sa mga impeksyon at sakit

Ang bibig ay pinamamahayan ng maraming uri ng mikrobyo at bacteria. Kung hindi magsesepilyo, ang mga organismong ito ay maaaring dumami at pumasok na sa sistema ng katawan at magdulot ng sakit. Maaaring makaranas ng sore throat, ubo, sipon o pananakit ng sikmura. Sa mga malalalang kaso, maaaring umabot ang impeksyon sa puso, utak, at iba pang bahagi ng katawan.

4. Pag-iwas sa mabahong hininga

Isa pa sa mga dahilan kung bakit nagsesepilyo ang marami ay upang maiwasan ang pagkakaroon ng mabahong hininga. Ang mabahong amoy kasi ang hininga ay maaaring resulta ng pagdami ng bacteria sa bibig na bunga naman ng hindi pagsesepilyo.

5. Pagpapatibay sa mga ngipin

Isa sa mga pangunahing sangkap ng toothpaste na ginagamit sa pagsesepilyo ay ang mineral na fluoride, isang mahalagang mineral na tumutulong sa pagpapatibay ng ngipin.

6. Pag-iwas sa gastusin ng pagpapadentista.

Ang regular na paglilinis ng bibig ay nakatutulong din sa pagiging praktikal sa buhay. Kung laging malinis ang mga ngipin, nalalayo sa posibilidad ng pagkasira ng mga ngipin, gayundin sa mga posibleng  gastusin sa pagpapadentista.