Mga sakit at kondisyon na konektado sa pananakit ng sikmura

Ang pananakit ng sikmura ay isang pangkaraniwang kondisyon na maaaring senyales o sintomas ng abnormalidad o karamdaman na nararanasan sa isang bahagi na nasa loob nito. Alalahanin na nakapaloob sa sikmura o abdomen ang iba’t ibang mahahalagang lamang-loob o organ gaya ng atay, tiyan, apdo, bituka, bato, lapay, at iba pa. Ang sumusunod ay ilan lamang sa napakaraming kondisyon na maaaring magdulot ng pananakit ng simura:

1. Impatso

Ang impatso o indigestion ay kadalasang nararanasan kapag mabagal ang proseso ng tiyan sa pagtunaw sa kinain. Kapag masyadong maraming kinain, hindi nanguyang mabuti ang kinain, o kaya masyadong mabilis ang pagkain, maaaring maranasan ang impatso.

2. Kabag

Ang kabag naman ay ang kondisyon kung saan nagkakaroon ng hangin sa tiyan. Makakaramdam ng pananakit sa sikmura hanggat hindi makawala ang hangin na nakapasok sa loob. Ito ay kadalasang dulot ng madalas na pag-inom ng carbonated drinks, pagkakalunok ng hangin dahil sa pagsasalita habang kumakain, o kaya sa mga uri ng pagkaing kinain.

3. Ulser sa sikmura

Ang pagkakaroon ng peptic ulcer o sugat sa mga pader ng daluyan ng pagkain ay nagsisimula sa pagkakaroon ng maliit sugat dahil sa mga asidong nasa loob ng tiyan.Kapag ang maliit na sugat na ito ay pinasok ng bacteria na Helicobacter pylori, maaaring lumala ang ugat at lumawak. At ang resulta ay malalang kondisyon ng ulser sa tiyan.

4. Appendicitis

Tinutukoy naman sa kondisyon na appendicitis ang implamasyon ng maliit na bahagi ng bituka na kung tawagin ay appendix. Nangyayari ang pamamaga ng appendix kapag nabarahan ito ng maliit na piraso ng pagkain na dumadaloy sa bituka o kaya ay pinasok ito ng parasitiko o bacteria. Kapag ito ay naranasan, kinakailangan ang agarang operasyon.

5. Gastritis

Ang kondisyon ng gastritis ay ang impalamasyon ng lining sa loob ng tiyan. Nangyayari ito dahil pa rin sa impeksyon ng bacteria na Helicobacter pylori o kaya naman dahil sa iritasyon ng lining mula sa ininom na gamot.

6. GERD

Ang GERD of gastro esophageal reflux disease ay ang pag-agos pabalik sa esophagus ng mga laman ng tiyan. Ang bawat pag-agos pabalik ng mga kinain ay nagdudulot ng mahapding pakiramdam sa itaas na bahagi ng sikmura hanggang sa dibdib. Nangyayari ito kapag naging maluwag ang harang o sphincter sa pagitan ng tiyan at esophagus na siyang pumipigil sa pag-agos pabalik ng laman ng tiyan.

7. Gastroenteritis

Ang gastroenteritis ay tumutukoy sa impeksyon ng virus o bacteria sa loob ng tiyan. Nangyayari ito kapag nakakain ng pagkain na kontaminado ng virus o bacteria. Ang mga karaniwang sanhi ng gastroenteritis ay ang mga virus na rotavirus at norovirus, habang ang mga bacteria naman na nagdudulot nito ay Salmonella at E. coli.

8. Pagkakalason mula sa kinain

Ang pagkain na kontaminado ng mga nakakalasong substansya o kemikal ay makapagdudulot din ng matinding pananakit ng tiyan. Nangyayari ito kapag hindi maayos ang preparasyon na isinagawa sa pagkain.

9. Impeksyon ng parasitiko

Maraming uri ng parasitiko ang maaring manirahan sa loob ng tiyan. Nandiyan ang mga bulate gaya ng Tapeworm, Roundworm, Whipworm at Pinworm, pati na ang maliliit na organismo gaya ng amoeba at mga flagellates.

10. Pagtitibi o constipation

Ang hindi maayos na paglabas ng dumi ay makapagdudulot din ng pananakit ng tiyan. Maaaring dulot ito ng kakulangan ng iniinom na tubig, o kaya ay kakulangan ng fiber sa kinakain.

11. Pagtatae o diarrhea

Kabaligtaran ng pagtitibi, ang diarrhea naman ay ang matubig na pagtatae. Ang pagtatae ay kadalasang dulot ng nakaing pagkain na hindi katanggap-tanggap sa katawan. Dahil dito, maaaring manakit ang tiyan at saka bumulwak ito sa paglabas.

12. Iba pang kondisyon sa mga organ sa sikmura

Dahil nga maraming organ na nakapaloob sa ating sikmura, ang anumang abnormalidad sa mga bahaging ito ay maaaring magsanhi ng pananakit. Ang iba pang kondisyon na maaaring magdulot ng pananakit sa sikmura ay ang sakit sa atay (fatty liver disease, cirrhosis), pagkakaroon ng bato sa apdo (gallstones), bato sa bato (kidney stones), kondisyon sa lapay (pancreatitis), at marami pang iba.

Malamig na tubig kapag may lagnat, bawal nga ba?

Isa sa mga sikat na paniniwala kapag may lagnat ang isang indibidwal ay ang pagbabawal ng pagpapainom sa kanya ng malamig na tubig. Ito’y sapagkat maaari daw lumala ang kanyang kondisyon. Ang ganitong paniniwala ay hindi lamang para sa lagnat, kundi pati na rin sa mga dumaranas ng iba pang pangkaraniwang karamdaman gaya ng ubo at sipon. Sa halip na malamig na tubig, mas mainam daw para sa kondisyon ang maligamgam na tubig. Pero may katotohanan nga kaya ang paniniwalang ito?

Totoo na ang pag-inom ng tubig tuwing may sakit ay isang mahalagang hakbang para mapabilis ang paghupa ng mga sintomas na nararanasan. Halimbawa, kapag may sipon, mas madaling mailalabas ang sipon kung sapat na nakakainom ng tubig at maiiwasan ang pababara sa ilong. Gayun din ang may ubo, mas madaling mapapalabas ang plema kung sapat ring nakakainom ng tubig. Pero bilang sagot sa katanungan na bawal nga ba ang pag-inom ng malamig na tubig tuwing may sakit, ang totoo niyan, walang halaga ang temperatura ng iniinom na tubig sa nararanasang sakit. Samakatuwid, walang epekto kahit pa uminom ng malamig na tubig kapag may sakit. Malamig man o mainit ang inumin, ito ay makabubuti sa may sakit.

 

 

Tips na dapat tandaan kapag may sipon

Ang sipon ang isa sa mga pinakakaraniwang sakit na nararanasan ng kahit na sino sa atin. Kaakibat ng sakit na ito ang iba’t ibang sintomas gaya ng pagbabara ng ilong, tuloy-tuloy na pagtulo ng sipon, pananakit ng iba’t ibang bahagi ng katawan tulad ng ulo, lalamunan, at mga kalamanan. May iba’t ibang dahilan kung bakit nagkakasipon ang tao, ngunit ang pinakakaraniwan sa lahat ay dulot ng impeksyon ng cold virus.

Upang matulungang mapabilis ang pagginhawa ng pakiramdam, narito ang ilang simpleng tips na maaaring sundin:

1. Huwag balewalain ang sipon

Bagaman ang sipon ay pangkaraniwang sakit at kadalasan ay kusa namang gumagaling, hindi ibig sabihin nito ay maaari nang pabayaan na lamang ang sakit. Kinakailangan pa ring alagaan ang sarili, iwasan ang mga bawal, at patuloy na palakasin ang resistensya.

2. Umiwas sa stress

Isa sa mga nagpapahina ng resistensya ng katawan ay ang stress na nararanasan. At kung makaapekto nga ang stress sa immune system ng katawan, maaaring magtagal nang husto sipon na nararanasan.

3. Uminom ng maraming tubig

Ang pag-inom ng maraming tubig ay mahalagang hakbang para mapabilis ang paghupa ng sipon. Sa tulong kasi nito, mas maayos at mas napapabilis ang pag-agos ng sipon sa ilong, at ang resulta, naiiwasan ang pagbabara sa ilong.

4. Huwag uminom ng alak

Kabaligtaran ng pag0inom ng maraming tubig, ang pag-inom naman ng alak ay may masamang epektong nakaka-dehydrate sa katawan. Ang epektong dehydration ay dulot ng alkohol na sangkap ng mga inuming alak.

5. Huwag manigarilyo

Ang paninigarilyo ay nakakapagpalala ng sakit at nagpapahina din ng resistensya ng katawan. Ang usok na hinihithit mula sa sigarilyo ay maaaring makairita at makapinsala sa mga cells at tissue sa daluyan ng paghinga papasok sa baga.

6. Matulog nang sapat

Ang sapat na pahinga mula sa mahabang oras ng tulog ay mahalagang paraan para mapanumbalik ang lakas na nawawala sa pagkakaroon ng sakit. Mas tumataas ang posibilidad ng paglala at pagtagal ng pagkakasakit kung matutulong nang mas maikli sa 7 oras lamang.

Tips para maiwasan ang epekto ng pambubully

Ang pambubully ay may masamang epekto sa pisikal at sikolohikal na aspekto ng buhay ng mga nabibiktima nito. Kung hindi maiiwasan, maaari itong humantong sa mga mas seryosong epekto gaya ng matinding depresyon o kaya pagpapatiwakal. Upang makaiwas sa epektong ito, maaaring sundin ang mga tips na payo ng mga eksperto:

1. Huwag pansinin ang bully at iwan ito

Ang pinakamainam na hakbang para makaiwas sa mga bully ay ang hindi pagpansin sa kanilang ginagawa. Dedmahin na lamang at iwan sila sa tuwing gumawa sila ng aksyon ng pambubully. Mas lalo lamang kasing lumalakas ang loob ng mga bully sa tuwing sila ay pinagtutuunan ng atensyon. Sa ganitong paraan, maaring kusang lumipas na lamang ang pambubully.

2. Pigilin ang galit

Kung hindi magawang iwan o hindi pansinin ang pambubully, habaan na lamang ang pasensya at pigilin ang galit na nararamdaman. Kontrolin ang nararamdaman at gumawa ng ibang paraaan para malipat ang atensyon sa iba. Maaaring depensahan ang sarili sa pamamagitan ng pagtawa na lamang.

3. Umiwas sa pisikalan

Huwag na huwag gagamitan ng pisikal na pakikipaglaban ang mga nambubully.  Maaring mas masaktan lamang kung gaganti sa paraang pisikal gaya ng pakikipagsuntukan, sampalan, pagsasabunutan o tadiyakan. Ang paghihiganti sa bayolenteng paraan ay magreresulta ng hindi maganda.

4. Palakasin ang kumpyansa sa sarili

Upang hindi maging mainit sa mata ng mga bully, bakit hindi subukang palakasin ang kumpyansa sa sarili. Silang mahihina ang loob, tahimik, mahiyain, at mababa ang tingin sa sarili ang kadalasang nabibiktima ng pambubully.

5. Huwag hayaan makialam ang iba sa sariling buhay

Ikaw lamang at wala nang ibang maaring makialam sa sarili mong buhay. Walang sinumang makapagdidikta sa kung ano ang dapat mong gawin at desisyon na isasakatuparan. Ang tanging maibibigay lamang ng iba ay payo, ngunit sa huli, ikaw pa rin ang magdedesisyon para sa sarili.

6. Kausapin ang ibang taong may awtoridad

Kung biktima ng pambubully, mabuting lumapit sa ibang nakatatanda at mapagkakatiwalaang indibidwal na may awtoridad. Maaaring sumangguni sa guro, magulang, guidance councilor, o coach.

7. Hanapin ang tunay na kaibigan

Mahalaga na mayroong kaibigang mapagkakatiwalaan at masasabihan ng problema at maaaring lapitan at makatulong sa pagkakataong kinakailangan ng karamay. Kung nasaktan ang damdamin dahil sa pambubully, mahalaga na mayroong karamay na kaibigan.

Ang bullying ay dapat tigilan!

Ang bullying ay tumutukoy sa aksyon na isinasagawa ng isang tao o grupo ng mga tao sa isang mas mahinang indibidwal na kung saan minamaliit, sinasaktan, o hinihiya ang kanyang pagkatao sa harap ng iba pang tao. Minsan, ang biktima ay pisikal na sinasaktan, sinasabihan ng masasakit na salita, nilalait, tinatawag sa iba’t ibang katawagan, o kaya ay binabahiran ang dangal sa pamamagitan ng pagkakalat ng tsismis tungkol sa kanya. Ito ay kadalasang nagaganap sa mga eskwelahan, ngunit maaari din itong maranasan sa opisina at iba pang pampublikong lugar.

Para sa ilan, ang konsepto ng pambubully ay normal lamang at bahagi talaga ng paglaki ng mga bata. Ngunit para sa mga eksperto at doktor, ito ay may masamang epektong sikolohikal sa biktima.

Masasamang epekto ng pambubully sa mga biktma:

  • Takot at pagkabalisa.
  • Pag-iwas sa pagpasok sa eskwelahan.
  • Pagkakaroon ng bayolenteng personalidad.
  •  Depresyon.
  • Pagpapakamatay.

Sino ang mga kadalasang nambubully?

Kahit na sino ay maaaring maging bully. Kadalasan, ninanais nilang maging bida o manguna sa lahat ng bagay. Nais nilang manipulahin ang ibang tao na nasa paligid nila. Samakatuwid, nais nilang dominahin ang mundong kanilang ginagalawan at wala silang pakialam sa nararamdaman ng ibang tao sa paligid. Ang ganitong personalidad ay kadalasang resulta ng inseguridad sa kanilang sarili, o kaya naman ay repleksyon ito ng sariling karanasan sa pamilya o sa nakaraan.

Sino ang mga nabibiktima ng pambubully?

Ang mga taong kadalasang biktima ng pambubully ay yung mga indibidwal na naiiba kumpara sa mas nakararami sa isang grupo. Silang mahiyain, tahimik, ibang lahi, kakaibang kasarian, may kapansanan, at iba pang mga katayuang kadalsang hindi tanggap ng nakararami.

Paano matutukoy kung ang inyong anak ay biktima ng pambubully?

Narito ang mga senyales na maaaring makapagsabi na ang inyong anak ay biktima ng pambubully:

  • Umuuwi nang may sugat o galos na hindi maipaliwanag.
  • Umuuwi nang may sirang damit o nawawalang gamit.
  • Madalas umiwas o natatakot sa pagpasok sa eskwelahan
  • Sinasaktan ang sarili
  • Walang interes sa pakikipagkaibigan o pagsali sa mga extra curricular activities
  • Mababa ang kumpyansa sa sarili
  • Palaging malungkot o dumaranas ng depresyon

Ano ang dapat gawin ng mga biktima ng pambubully?

Para sa mga batang biktima ng pambubully, ang pinakamainam na paraan ng pag-iwas dito ay ang pagsumbong sa isang nakatatanda at pinagkakatiwalaang indibidwal. Kailangan ding maikwento ito sa sinumang may awtoridad gaya guro, magulang, o kaya guidance councilor.

Kung ang sitwasyon nang pambubully ay maaaring humantong sa pisikal sa sakitan, mainam na pigilin ang galit na nararamdaman at iwasang mapag-isa. Humanap ng mapagkakatiwalaang kaibigan at hangga’t maaari, sumama sa kanya sa lahat ng oras.

Alternatibong mapagkukunan ng calcium bukod sa gatas

Ang calcium ay isang mahalagang mineral na kinakailangan ng katawan, partikular na ang mga buto, upang manatiling matibay at makaiwas sa pagrupok nito. Ang inuming gatas, pati na ang mga produktong yari dito gaya ng keso at yogurt, ang pinakakilalang pinagkukunan ng mineral na calcium. Ngunit lingid sa kaalaman ng marami, may iba pang mga pagkain na siksik din sa mahalagang mineral na ito at makapagbibigay din ng sapat o kahalintulad na dami ng calcium na nakukuha sa isang basong gatas. Tandaan na ang isang tasa ng gatas ay maaaring makapagbigay ng 250-300 mg na mineral na calcium.

Narito ang 9 alternatibong mapagkukunan ng calcium bukod sa gatas.

1. Broccoli

Isa sa masusustansyang gulay na nabibili sa mga pamilihan ay ang broccoli. Bukod kasi sa mga bitamina at iba pang sustansya na makukuha dito, ang 2 tasa ng gulay na ito ay may taglay na 85 mg ng mineral na calcium.

broccoli

2. Sardinas

Ang sardinas ay isa sa mga itinuturing na pagkain ng mga pangkaraniwang Pilipino. Pero ang isang 3 0z na delatang sardinas ay maaaring makuhanan ng 325 mg ng calcium.

3. Salmon

Ang isdang salmon naman ay makukuhanan ng hanggang 180 mg sa isang 3 oz na delata.

three salmon pieces on white background4. Tokwa

Ang tokwa ay isang produktong mula sa mga buto ng soya. Ang maputing laman na ito ay maaaring makuhanan ng hanggang 400 mg na mineral na calcium.

tofu

5. Soymilk

Gaya ng tokwa, ang soymilk ay produktong yari din sa mga buto ng soya. Ang isang tasa ng gatas na ito ay maaaring makuhanan ng hanggang 300 mg ng mineral na calcium.

6. Orange

Ang orange ay kilalang prutas na pinagkukunan ng Vitamin C. Ngunit bukod sa bitaminang ito, maaari ding makakuha ng hanggang 55 mg ng calcium sa isang buong bunga nito.

Vitamin C sa Ponkan

7. Pechay

Ang pechay ay isa sa mga karaniwang gulay na hinahain sa lapag ng mga Pilipino. Makakakuha ng hanggang 75 mg sa isang tasa ng dahon nito.

8. Okra

Ang gulay na okra ay karaniwang ding nakikita sa mga pamilihan sa Pilipinas. Ngunti hindi alam ng marami na ito ay may taglay na hanggang 82 mg ng calcium sa bawat tasa nito.

okra

9. Almond

Ang isang ounce o 23 pirasong almond ay maaaring may taglay na 75 mg ng mahalagang calcium.

Balitang Kalusugan: Libreng gamot para sa High Blood at Diabetes, ipamimigay ng DOH

Inanunsyo ng Department of Health (DOH) noong Biyernes ang plano nitong magpamigay ng libreng pang-mentenang gamot sa mga pasyenteng may sakit na altapresyon at diabetes sa buong bansa simula Enero 2016. Maaring makuha ang mga libreng gamot sa mga DOH regional rural health units (RHU).

Ayon kay Health Secretary Janette Garin, ang mga gamot na mahalaga para kontrolin ang altapresyon at diabetes ay maaaring tanggapin ng mga pasyenteng dumaranas ng mga nasabing sakit. Kinakailangan lamang munang magpaparehistro sa DOH Hypertension and Diabetes Club sa kani-kaniyang lokal na tanggapan.

Kaugnay nito, gagawa ang DOH ng opisyal na listahan ng mga pasyenteng makatatanggap ng libreng gamot simula Enero 2016.

Upang maging miyembro ng DOH Hypertension and Diabetes Club, kinakailangan lamang magpa-diagnose ng sakit sa mga barangay health workers sa mga lokal na klinika o pagamutan. Matapos suriin, maaari nang ipa-rehistro ang pangalan sa DOH Hypertension and Diabetes Club na matatagpuan sa lokal na tanggapan ng DOH sa kanikaniyang lugar. Ang mga myembro ay makakatanggap ng libreng gamot para sa altapresyon (Losartan, Amlodipine, Metroprolol) at diabetes (metfromin).

Bilang kapalit, kinakailangang makiisa ng bawat miyembro sa mga programa at aktibidad ng DOH na magpapakalat ng kaalaman tungkol sa sakit na altapresyon at diabetes.

Sa simula, ito ay bubuksan sa mga mahirap na sektor ng lipunan na walang kakayanang makabili ng gamot para sa kanilang mga kondisyon, gayundin ang mga pasyenteng marami nang gastusin dahil sa samu’t saring sakit na nararanasan.

Ang programang ito ay hatid ng mas pinabago at pinag-igting na serbisyong pangkalusugan ng pamahalaan sa ilalim ni Pangulong Aquino.

Sa huli, hinimok ni Sec. Garin ang lahat na umiwas sa mga gawain nakasasama sa kalusugan gaya ng paninigarilyo, sobrang pag-inom ng alak, at iba pa, upang mas lalong maging epektibo at kapakipakinabang ang programang pangkalusugan ng pamahalaan.

Mga paraan ng pag-iwas sa iba’t ibang impeksyon

Ang iba’t ibang mikrobyo at organismong nagpapasimula ng sakit ay maaaring makapasok o magdulot ng impeksyon sa katawan sa pamamagitan ng iba’t ibang paraan. Maaari silang makapasok sa katawan sa pamamagitan ng mga bukas na sugat saanmang parte ng katawan, sa hangin na nilalanghap, mga kontaminadong pagkain at inumin, hindi ligtas na pakikipagtalik, at maging sa kagat ng insekto o hayop. Pero maaaring maiwasan ang mga impeksyong ito kung magiging maagap at maingat.

1. Ugaliin ang paghuhugas palagi ng kamay

Ang pinakasimple at pangunahing paraan ng pag-iwas sa maraming uri ng impeksyon ay ang regular na pag-huhugas ng kamay. Sa pamamagitan nito, maiiwasang maipasapasa at maikalat ang mga mikrobyo na siyang pinagmumulan ng sakit.

2. Tiyaking nakatatanggap ng bagong bakuna

Ang pagpapabakuna ay isang epektibong paraan din ng pag-iwas sa iba’t ibang sakit. Ang bakuna ay naglalaman ng pinahinang mga mikrobyo at virus, o kaya DNA material na nagmula sa mga ito upang makamuo ng sariling antibodies ang katawan kontra sa mga sakit. Siguraduhing bago ang bakuna na natatanggap ng katawan upang makaiwas sa iba’t ibang sakit.

3. Tiyaking malinis at ligtas ang pag-hahanda ng pagkain

Ang pagkain ng tao ay kinakailangang ligtas at malinis sa lahat ng oras. Ang kaunting pagpapabaya kasi sa paghahanda ng pagkain ay maaaring pag-ugatan ng impeksyon na dumadaan sa bibig (oral route).

4. Siguraduhing ligtas ang pakikipagtalik

Ang mga sexually transmitted disease (STD) o impeksyon na nakukuha sa pakikipagtalik ay nakakahawa lamang kung isinasagawa ang mga hindi ligtas na paraan ng pakikipagtalik. Kabilang dito ang hindi paggamit ng condom, pakikipagtalik sa iba’t ibang tao, at pagsasagawa ng oral o anal sex. Upang makaiwas sa mga STD, laging gumamit ng condom sa tuwing makikipagtalik.

5. Limitahan ang paggamit ng gamit ng iba

Maraming uri ng mga sakit, partikular sa balat, ang nakukuha sa paggamit ng mga gamit ng iba. Kaya naman, mabuting limitahan ang panghihiram lalo na kung hindi sigurado sa kalusugan ng taong paghihiraman ng gamit.

6. Mag-ingat sa pagbyahe sa ibang lugar

Laging mag-ingat sa pagbyahe sa ibang mga lugar. Ikonsidera at paghandaan ang posibilidad ng pagkakahawa sa sakit na talamak sa isang lugar. Magsaliksik muna kung mayroong epidemiyang kumakalat sa lugar na patutunguhan at magpabakuna rin kung kinakailangan.

7. Palakasin ang resistensya ng katawan

Ang pagpapalakas sa depensa ng katawan ay isa ring mahusay na paraan para maiwasan ang pagpasok ngm ga organismong nagpapasimula ng sakit. Palakasin ang resistensya sa pamamagitan ng pagpapanatiling malusog ang pangangatawan.

Balitang Kalusugan: Kampanya kontra paputok 2015, inilunsad na ng DOH

doh paputok

Pinangunahan ng Department of Health (DOH) ang paglulunsad ng kampanya nito kontra paputok para sa pagsalubong ng paparating na 2016. Kasama ang iba’t ibang sangay ng pamahalaan: Department of Interior Local Government (DILG), Department Trade and Industries (DTI), Department of Education (DepEd), Philippine National Plice (PNP), Bureau of Fire Protection (BFP), at Eco Waste Coalition, opisyal na inilunsad ang kampanya kontra paputok para sa taong 2015. At ang tema ngayong taon, “Sa Ingay Walang Sablay, sa Paputok Goodbye Kamay”.

Kung noong nakalipas na taon ay gumamit ng taktikang pananakot ang DOH sa pamamagitan ng pagpapakita sa telebisyon ng mga instrumentong ginagamit sa mga naputukan, iba naman daw ang paraang nais gamitin ngayon ng ahensya. Upang matiyak na malayo sa paggamit ng paputok sa pagsalubong ng bagong taon, hinihikayat ng ahensya ang paggamit ng alternatibong paraan ng pagbubunyi at pag-iingay. Sa halip na magpaputok, inirekomenda ng DOH ang paggamit ng torotot, busina ng kotse, o kaya’y malakas na pagpapatugtog. Ang mga paraang ito ay ligtas ay malayo sa peligro ng sunog o anumang akisdente.

Nanawagan si Health Secretary Janette Garin para sa kooperasyon ng mga LGU at iba pang ahensya ng pamahalaan para sa matagumpay na kampanya ngayong taon. Target umano nila ang zero casualty sa pagsalubong ng 2016. Nanawagan din ang DOH sa publiko na maging mapagmatyag sa paggugunita ng bagong taon.

Noong taong 2014, umabot sa 860 ang bilang ng insidenteng konektado sa paputok, at wala ring naitalang namatay. Ito ay mas mababa nang 16% kumpara sa nakalipas pang taong 2013. Karamihan sa mga kasong naitala noong 2014 ay nagmula sa National Capital Region.

Nagpaalala din si Secretary Janette Garin na kung sakaling maputukan, agad na hugasan ang sugat ng umaagos na tubig hanggang sa tuluyang mawala ang dumi at pulburang dumikit sa sugat. Agad ding isugod sa pinakamalapit na ospital ang naputukan upang mabigyan ng karampatang lunas.

Alalahanin na ang mga grabeng kaso ng naputukan ay maaaring humantong sa pagputol ng bahagi ng katawan na naputukan. Ito ay may seryosong epekto sa buhay ng tao.

Nutrisyon na kailangan ng balat

 

Ang buong katawan ng tao ay nababalot ng mahalagang bahagi na kung tawagin ay balat. Ito ang pangunahing depensa ng katawan laban sa iba’t ibang elemento sa ating paligid na maaring makasama sa ating kalusugan, gaya ng matinding sikat ng araw, maruming hangin, at maliliit na mikrobyo at organismo na maaaring pagmulan ng karamdaman.

balat

Ngunit hindi sa lahat ng pagkakataon ay nananatiling matatag ang ating balat, may posibilibilidad din kasi na dapuan ng iba’t ibang karamdaman ang balat lalo na kung magpapabaya at magkukulang ang sustansyang binibigay dito. Ang sundburn, tagihawat, kulugo, skin rash, impeksyon ng fungi, at dermatits ay ilan lamang sa mga karaniwang sakit sa balat na nararanasan ng tao.

Kaugnay nito, dapat malinang ang mahahalagang sustansya na kinakailangan sa pagpapanatili ng kalusugan ng ating balat. Ang sumusunod ang ilan sa sustansyang kailangan:

1. Tubig

Ang pag-inom ng tubig ang pinakasimple at pangunahing paraan ng pagpapanatili sa kalusugan ng balat. Sa tulong nito, maiiwasan ang pangungulubot ng balat at mapapanatiling buhay at masigla ang balat. Makatutulong din ito sa mas madaling pagpasok ng mahahalagang sustansya sa bawat cells habang inaalis naman ang mga nakalalasong substansya dito. Sa isang araw, kinakailangang makaubos ng 8 baso ng tubig upang makamtan ang malusog na balat.

2. Selenium

Ang selenium ay isang uri ng mineral na tumutulong sa pagharang sa mga nakalalasong free radicals na siyang sanhi ng pangungulubot, pagkasira at pagtanda ng balat. Makatutulong din ito sa pag-iwas sa skin cancer. Maaring makakuha nito sa ilang uri ng mani, kabute, hipon, talaba, at mga isda gaya ng tuna, at salmon.

3. Antioxidant

Ang antioxidant ay ang mahahalagang substansyang nangunguna sa pagkontra sa mga mapanirang free radicals sa katawan. Dahil dito, matutulungang maiwasan ang mabilis na pagtanda ng balat at ang posibilidad ng pagkakaroon ng kanser sa balat. Maraming pagkain ang makukuhanan ng antioxidant kabilang na ang tsokolate, ubas, strawberry, at iba pang prutas.

4. CoQ10 (Coenzyme Q10)

Isang uri rin ng antioxidant ang CoQ10. Ito ay natural na ginagawa ng katawan bilang pangontra sa free radicals. Ngunit sa kalaunan, ang produksyon nito sa katawan ay unti-unting nababawasan. Kung mangyari iyon, maaaring makakuha ng CoQ10 sa ilang pagkain tulad ng tuna, salmon, manok, at atay.

5. Vitamin A

Ang vitamin A ay mahalagang bitamina na resposable na pagsasaayos ng mga nasirang cells sa balat. ang beta-carotene na isang uri ng Bitamin A ay isang uri din ng anti-oxidant. Makakukuha ng bitaminang ito sa madidilaw, kahel, at berdeng gulay tulad ng kalabasa, karots, melon, at marami pang iba.

6. Vitamin C

Ang vitamin C naman ang responsable sa pagpapanatili ng lakas at elastisidad ng balat. Tumutulong din ito sa pagbibigay ng proteksyon laban sa nakasisirang sikat ng araw. Makakukuha ng bitaminang ito sa maraming uri ng prutas at gulay gaya ng suha, dalandan, papaya, bayabas, broccoli, malunggay, at marami pang iba.

7. Vitamin E

Isa pang uri ng antioxidant na mabisa para sa balat ay ang bitamina E. Gaya rin ng ibang uri ng antioxidant, hinaharang din nito ang masasamang epekto ng free radicals. Makukuha ito sa ilang uri ng langis mula sa gulay, mani, at olives.

8. Mahahalagang taba at mantika

Ang ibang uri ng taba na makukuha naman sa isda ay makukuhanan ng omega-3 at omega-6 fatty acids na may mabuting epekto sa kalusugan. Makatutulong ito sa pag-iwas sa panunuyo ng balat na maaring magdulot ng pagtuklap at pagkakaliskis. Mas mananatiling buhay at masigla ang balat sa tulong ng mga mahahalagang taba at langis na ito.