DOH – National Filariasis Elimination Program

Pangalan ng Kumpanya: 

COALITION FOR THE ELIMINATION OF LYMPHATIC FILARIASIS (CELF) PHILIPPINES

Mga Partners:

  1. Department of Health
  2. Department of Education
  3. Department of Social Welfare and Development
  4. University of the Philippines – National Institutes of Health
  5. National Commission on Idigenous People
  6. Catholic Bishops Conference of the Philipines
  7. Physicians for Peace
Taon na nagsimula ang programa:
The Program started in 1998 with the Department of Health and the Coalition was launched 2004
Para sa anong kondisyon ito?
The disease is called Lymphatic Filariasis. This is the 2nd debilitating disease caused by worms that thrive in the Lymphatic system transmitted by mosquitoes.
Para kanino ang programa?
The Program is for all people living in the endemic provinces from 2 years old and above.
Deskripsyon ng programa:

The Program is composed of three areas, one is Mass Drug Administration. All people living in the endemic areas from 2 years old and above will take two medicines, albendazole and di-ethyl carbamazine citrate once a year for 5 consecutive years or until the area (province) is declared LF Free. Second is the Disability Management whereby all patients affected with manifestations are taught on how to manage their deformities to have no re-infection to take place or their deformities will worsen. Third is the Hydrocoelectomy. This is for patients with affected giant scrotums that will undergo surgery and become productive again.
If the area reached a consecutive 85% above performance for the 5 years period, they will be monitored, screened and tested for LF Free status and if their microfilaremia rate will fall 0.1%, WHO will declare the area as LF Free but if the rate is higher than the 0.1% rate, It will be extended for another year.
DOH will give a grant to those provinces declared as LF Free to sustain and retain their LF Free Status.

Saan maaaring pumunta?

The medicines are available in all health centers of the endemic provinces of the country. The meds were provided by the Department of Health for the di-ethyl carbamazine citrate and GlaxoSmithKline for the albendazole through DOH’s Center for Health and Development in all endemic regions.

Saan tatawag para sa mga katanungan tungkol sa programa?

For further inquiries about the program, they may reach the Department of Health – Infectious Disease Office c/o Dr. Leda Hernandez at (632) 6517800 or The Coalition for the Elimination of Lymphatic Filariasis Philippines at 09153296997

Pag-gamit ng Thermometer

Paghugas ng Kamay

Pag-gamit ng Pregnancy Test

Pwede bang makipag-sex habang buntis?

Pwede bang makipag-sex o makipagtalik habang buntis? May epekto ba ito sa bata?

Oo, ligtas ang pakikipagsex o pakikipagtalik habang nagbubuntis, basta nakakatiyak ka na normal ang daloy ng pagbubuntis. Hindi nakakapagpalaglag o nakakapagpa-agas ng sanggol ang pakikipagtalik, at hindi rin ito nakakasama sa sanggol na nasa loob ng bahay-bata.

Kung ang ka-talik mo ay nakikipagtalik rin sa iba, dapat siyang gumamit ng condom para hindi ka mahawa ng sexually-transmitted diseases (STD). Ang mga STD ay nakakasama sa pagbubuntis at maaari ring makasama sa sanggol.

Maaari bang mapaumpisahan ng pagputok ng semilya o orgasm ang panganganak?

Batay sa mga pag-aaral, hindi nakakpagpaumpisa, o hindi nagdudulot sa napaagang panganganak (premature labor) ang pakikipag-sex, kahit na magkaroon pa ng orgasm. Subalit gaya ng kasagutan sa susunod na tanong, may mga sitwasyon na dapat iwasan ang sex habang buntis.

May mga sitwasyon ba na dapat iwasan ang sex habang buntis?

Kapag may probabilidad na mapaaga ang panganganak (preterm labor), kapag dinudugo o may lumalabas na dugo o anumang likido mula sa pwerta, at kung ang kwelyo (cervix) ay napaaga ang pagbubukas (premature dilatation of the cervix), dapat iwasan muna ang pakikipagtalik. Ang mga kundisyong ito ay maaaring sabihin ng iyong OB-GYN o doktor, at maaaring maging batayan dito ang ultrasound o internal examination (IE).

Pagkatapos manganak, kalian maaaring bumalik sa pakikipagtalik?

Normal man o Caesarian section ang paraan ng kapanganakan, kailangan makapahinga muna ang mga sex organs ng babae. Ang karaniwang rekomendasyon nga mga doktor ay maghintay muna ng 4-6 linggo bago makipagtalik muli.

Ang pagpapasuso ay nakakapagbigay ng natural na contraception; pinipigilan nito ang pagbubuntis ngunit hindi ito perpekto. Kapag nagsimula na ulit sa pakikipagtalik, dapat gumagamit na kaagad ng condom o anumang uri ng epektibong contraception para makaiwas sa panibagong pagbubuntis.

Pampalaglag ng bata: Aborsyon sa Pilipinas at bakit ito’y nakasasama

Sa Internet at maging sa Quiapo, isa sa mga hinahanap ng mga tao ang “Pamparegla” o “Pampalaglag ng bata” – sa isang salita, aborsyon. Ito’y ipingbabawal sa batas sa Pilipinas ngunit marami parin ang gumagawa nito.

Ayon sa isang report mula sa Guttmacher Institue noong 2005, mahigit 500,000 na babae ang nagpapa-abort bawat taon. 25% sa mga ito ang nagpupunta sa mga illegal na mga abortion clinic. 30% ay umiinom ng gamot na pampalaglag gaya ng Cytotec. 20% ang nagpapahilot para malaglag ang baby. Ang iba’y gumagawa pa nang iba’t ibang paraan gaya ng pag-inom ng alak, pagpasok sa pwerta ng iba’t ibang gamit, at iba pa.

Read More

Bakit marami sa ating mga kababayan ang gustong magpalaglag ng sanggol na kanilang ipinaglilihi? Karamihan ay dahil sa kahirapan: hindi nila kayang suportahan ang sanggol. Ngunit kung hindi nila kaya, bakit nabuntis ang babae?

Ang sagot: walang wastong family planning. Sa makatuwid, para maka-iwas sa sitwasyon ng pagsisisi, dapat gawin ang ABC: Abstinence (Pag-iwas sa Pakikipagtalik) Birth Control o Family Planning at Condom Use o paggamit ng condom. Tandaan na ang aborsyon ay hindi lamang responsibilidad ng babae, kundi ng lalaki rin. Dapat ang lalaki ay gumamit ng condom o suportahan ang babae sa paggamit ng pills o iba pang paraan ng family planning.

Ang Kalusugan.PH, bilang isang website na dedikado sa kalusugan ng bawat Pilipino, ay hindi sumasang-ayon sa aborsyon, sapagkat ito’y nakakasasama hindi lamang sa baby na magiging biktima ng aborsyon, pati narin sa nanay. May mga kasong kontrobersyal, kung saan ang aborsyon ay ang tanging paraan para mailigtas ang babae. Sana magkaroon ng batas na papayag sa ganitong mga kaso, ngunit ang mga ito ay “exception” sa prinsipyo.

Una, sapagkat ang aborsyon ay ipinagbabawal sa Pilipinas, walang sinumang doktor, midwife, o hilot na lisensyadong gumawa ng procedure na ito. Hindi ka makakatiyak kung ligtas ba o wasto ang paraan na gagawin nila. Mas lalalong hindi ligtas ang sari-saring mga gamot gaya ng Cytotec o instrumentong maaaring mabili sa Quiapo o irekomenda ng kung sino-sino. Marami nang kaso ng septic abortion na ikinamatay ng mga babae: kaya nagkakaroon ng septic abortion ay dahil may natirang bahagi sa loob ng matris na siyang naging ugat ng impeksyon sa buong katawan.

Pangalwa, mabigat ang psychological stress na dadalhin ng isang babaeng nagpa-abort, lalo na kung nasa bandang dulo na ng pagbubuntis. Ayon sa batas at ayon sa paniniwala ng karamihan ng mga Pilipino, ang buhay ay naguumpisa sa pagsasama ng sperm ng lalaki at egg cell ng babae. May mga hindi sumasang-ayon dito pero lahat ng tao ang nagkakasundo na ang aborsyon ay isang hindi kanais-nais na karanasan at dapat gawin ang lahat para ito’y maiwasan.

Muli, para maiwasang mapapunta sa sitwasyon kung saan ang pagdadalang-tao ang pinagsisisihan at ang aborsyon ay pinag-iisipan, mag-family planning! Gumamit ng condom, pills, o iba pang. At umiwas sa pakikipagtalik sa kung kani-kanino.

REFERENCE

The Incidence of Induced Abortion in the Philippines: Current Level and Recent Trends By Fatima Juarez, Josefina Cabigon, Susheela Singh and Rubina Hussain. International Family Planning Perspectives. Volume 31, Number 3, September 2005 (http://www.guttmacher.org/pubs/journals/3114005.html)

Mga karaniwang tanong sa pagbubuntis

Ako ay nagbabalak na maging isang ina. Ano ang dapat kung gawin, para mapangalagaan ang aking sarili?

Ang unang dapat gawin ay panatilihing malusog at maayos ang inyong kalusugan bago magbuntis. Ang mga dapat gawin ay maging aktibo sa ehersisyo, kumain nang wasto, at gumamit nang ‘multivitamin’. Sa pagsunod sa mga gabay na ito ay mag-papataas nang isang malusog at walang depekto na sanggol.

Ito ang ilan sa mga dapat gawin upang mapanatili ang inyong maayos na kalusugan bago maging ganap ang inyong pag-bubuntis.

  • Kumain nang wasto at masusustansiyang mga pagkain, mag-ehersisyo nang talumpong minuto kada araw bawat linggo at sapat na tulog at pahinga. At makipagtulungan sa inyong manggagamot para sa inyong kalusugan.
  • Mag-inom nang 400 micrograms (mcg) nang folic acid araw-araw. Ang mainam na gawin ay uminom nang ‘multivitamins at folic acid bago maging buntis para maihanda ang inyong katawan sa pagdadalang tao. Batay sa mga aral ang ito ay nakakaiwas sa ‘ congenital birth defects’.
  • Mag-patingin sa inyong doktor para sa kumpletong ‘ check up’. Tulad nang sa rubella at chickenpox. Dahil ang mga sakit na ito ay delikado sa inyong pag-bubuntis.
  • Tumigil sa paninigarilyo, pag-inom nang alcohol, at droga.

Read More

Ako ay buntis. Ano ang dapat kong gawin para maging malusog ang aking anak?

  • Uminom nang mga multivitamin, ferrous sulfate at 400 micrograms (mcg) of folic acid araw-araw.
  • Sumangguni sa inyong doktor para sa maaga at regular na prenatal care.
  • Kumain nang masustansiyang pagkain tulad nang “ fruits, vegetables, grains, and calcium – rich foods’
  • Mag-ehersisyo, huwag uminom nang alak at manigarilyo.
  • Sumangguni muna sa doktor kung meron kang balak na inuming gamot na pwedeng makasama sa inyong kalusugan.
  • Lumayo sa mga kemikal tulad nang insecticides, solvents (cleaners or paint thinners), lead, at mercury.
  • Iwasan ang kape o caffeine. Ang mga buntis ay dapat di-susobra sa higit dalawang baso nang kape araw-araw. Alamin na ang mga teas, sodas, at chocolate ay merong caffeine.
  • Panatilihing maging aktibo kahit buntis.
  • Maging mapag-alam sa pamamagitan nang pag-babasa, panonood, pag-sali sa ‘childbirth class’, at paki-kipagusap sa naging ina na

Gaano kadalas ang pag-punta ko sa doktor

Ang inyong doktor ay mag-bibigay nang mga gabay para sa inyong pagbisita.

  • Bawat isang buwan para sa unang ika-anim na buwan nang pag-bubuntis.
  • Bawat dalawang linggo para sa ika-pito at ika-walong buwan nang pagbubuntis.
  • Bawat isang linggo hanggang sa pagsilang batay sa: kung ikaw naman ay edad 35 taon pataas o ‘ high risk pregnancy’ dahil sa isyong pangkalusugan tulad ng diabetes o high blood pressure’ kailangan ang regular na pagbisita sa doktor.

Ano ang nangyayari sa ‘prenatal visits’ ?

Sa unang pagbisita:

  • Pagtanong sa inyong ‘health history’ ang mga naging sakit, operasyon at iba pang pagbubuntis.
  • Pagtanong sa inyong ‘family’s health history ‘
  • Pag-eksamen
  • Pelvic exam at Pap smear
  • Ang mga ‘blood tests at urinalysis’
  • Pagkuha nang ‘blood pressure,height, at weight’
  • Alamin ang inyong kabuwanan
  • Sagutin ang inyong mga katanungan

Sa susunod na pagbisita ay:

  • Alamin ang tibok nang ‘baby’s heart rate’
  • Alamin ang inyong ‘blood pressure’
  • Alamin ang inyong urinalysis para sa diabetes
  • Alamin ang inyong pagtaas nang timbang

Ako ay lampas na sa edad trenta (30s) at gusto kong mabuntis, meron ba akong dapat na gawing iba?

Pag ang isang tao ay tumatanda, kabalikat nito ang mataas na tsansa na mag-karoon nang ‘birth defect’. Kaya ugali-ing mag-pakonsulta sa inyong doktor, para ma-agapan ang inyong pag-bubuntis.

Paano Gumamit ng Pregnancy Test?

Pregnancy Test ang karaniwang tawag sa simpleng gamit na nabibili sa botika para malaman kung ang isang babae ba ay nagbubuntis o nagdadalang-tao. Ito’y biubuo ng isang “strip” na kailangang lagyan patak ng ihi galing sa babaeng gustong i-test. Gumagana ang pregnancy test dahil ito’y sensitibo sa levels ng HcG, isang hormone na lumalaganap kapag ang isang babae ang nagbubuntis, lalo na sa panahon na hindi dumating ang inaasahang regular na pag-regla o menstruation.

Kapag hindi dinatnan ng regla, maaaring bumili ng pregnancy test kit sa botika. Buksan ito at magpatak ng ihi gamit ang ‘dropper’ o pampatak na kasama na sa pregnancy test kit. Importante na hindi makaabot sa arinola o ihi bago ito kolektahin; dapat hindi mahaluan ng anumang bagay, likido, o tubig ang ihi na ipapatak.

Read More

Diagram ng Pregnancy Test

Makaraan ang 5 minuto, tingnan ang pregnancy test kit. Apat lamang ang maaaring maging resulta:

  1. May dalawang linyang nabuo sa kit -> Positibo ang resulta; Malaki ang probabilidad na buntis ang babae
  2. May isang linyang nabuo na kahanay ang letrang C -> Negatibo ang resulta; Malaki ang probabilidad na HINDI buntis ang babae
  3. May isang linyang nabuo ng kahanay ang letrang T -> Hindi Katangtanggap ang resulta; Maaring sira ang pregnancy kit; Kailangang ulitin ang test

Bakit ang pregnancy test na “Maaaring Senyales” lamang? Maaari bang hindi buntis kahit positive ang Pregnancy Test?

Maraming mga kondisyon ang pwedeng maka-apekto as resulta ng pregnancy test gaya ng kanser, sakit sa atay, at kwaya (hydatidiform mole o molar pregnancy) at iba pang kondisyon. Para sa karagdagang kaalaman tungkol sa Pregnancy Test, bisitihin ang artikulong ito.

Maari bang buntis parin kahit negative ang pregnancy test?

Oo, maari rin. Ito ang mga tinatawag na false negative results. Nangyayari ito kapag masyadong maaga ang paggamit ng pregnancy test dahil ang hormone na HcG ay hindi pa gaanong tumaas ang level. Magpatingin sa OB-GYNE para mapayuhan sa susunod na mga hakbang. Malamang, papaulitin ang pregnancy test makalipas ang 1-2 na linggo.

Pampalaki ng Ari ng Lalaki: Ang Katotohanan

Dahil narin siguro sa impluwensya ng “pop culture”, maraming kalalakihan ang naghahangad ng mas malaking titi o ari; at dahil dito, napakaraming produkto ngayon ang inaalok na nagpapalaki DAW ng ari ng lalaki (penis enlargement). Ang iba sa mga produkto ay mga tableta; ang iba ang mga “pump”, at ang iba pa ay mga “exercises” na kapag ginawa mo raw ay lalaki ang iyong ari ng ilang inches o pulgada.

Ang totoo, wala sa mga ito ay may katibayan na gumagana! Sa kasaluyukan, wala pang “pampalaki ng ari ng lalki” ang napatunayan na mabisa, gamit ang mga “scientific” na paraan. Magpunta ka sa urologist o kahit sinong kagalang-galang na doktor at lahat sila’y magsaasabi na “walang kwenta” ang mga inaalok na produktong ito. Huwag magpaloko!

Ang delikado pa, maaari lang makasira sa iyong ari ang iba sa mga produktong ito. Nawalan ka pa ng pera dahil sa pagbili ng mga ito. Sa makatuwid, huwag basta basta maniwala sa iba’t ibang mga produktong inaalok.

Ngunit dahil narito narin naman tayo sa paksang ito, atin na ring alamin kung bakit nga ba gugustuhin ng isang lalaki na palakihin pa ang kanyang ari? Baka sa tingin nya, maliit ang ari nya. Masasabi lang niya na maliit ang ari niya kung alam nya ang “average” o karaniwang haba o laki ng ari ng mga lalaking Pilipino.

Ano ba ang karaniwang haba o laki ng ari ng lalakeng Pilipino?

Maaaring kilala ninyo ang tanong na ito sa wikang Ingles: “What is the average penis size for Filipinos?” Ang sagot ay mahirap tiyakin, sapagkat hindi naman lahat ng tanungin mo ay aamin sa tunay na sukat ng kanyang ari. Isa pa, mahirap alamin kung alin ba ang sinusukat, ang malambot (flaccid) o matigas (erect) na katatayuan ng ari, at nag-iiba-iba rin ang mga sukat na ito, depende sa maraming mga bagay.

Pero ayon sa maraming mga mananaliksik, maaaring nasa 5 inches ang pangkaraniwang sukat ng ari ng lalake sa Asya (at kasama na dito ang Pilipinas). Kapag sinabing “average”, ang ibig sabihin nito’y nasa gitna; 50% ng kalalakihan ay mas mababa dito at 50% naman ay mas mataas. Ang “range” daw ng normal ay nasa 4-6 inches, bagaman ito rin ay hindi tiyak na datos.

At kahit anu pa man ang “average” na sukat ng ari ng lalaki sa Pilipinas, ito ba’y pinapahalahagan ng mga kababaihan? Ayon sa mga pag-aaral, para sa karamihan ng mga babae, hindi naman mahalaga ang sukat ng ari ng kanilang mga sexual partners.

Naiintindihan ko kung bakit maraming nag-aaalala sa sukat ng kanilang mga ari: isa sa pinakamahalagang bahagi ng katawan ay ang ari, at ito ang kumakatawan sa pagkalalaki. Ngunit, huwag pagtuunan ng pansin ang bagay na ito! Kung anong ipinagkaloob sa iyo, tanggapin mo at ibigay ng buong-buo sa iyong minamahal. Sa huli, ang sukat ng iyong pag-ibig ang tunay na makakapagpaligaya sa kanya.

Paano Gumamit ng Condom?

Ang wastong paggamit ng condom ay isa sa mga susi sa prebensyon laban sa mga Sexually-Transmitted Diseases (STD) gaya ng HIV/AIDS at tulo o gonorrhea. Kapag ginamit nang tama, ang condom ay lubos na epektibo sa pagpigil sa pagbubuntis. Upang makamtan ang mga benepisyo ng paggamit ng condom, dapat itong gamitin sa wastong paraan. Alamin ang mga hakbang:

  1. Bumili ng condom sa bokita o anumang tindahan. Siguraduhing hindi pa-expired ang condom na iyong binili (Tingnan ang “Expiration Date” sa likod ng pakete”)
  2. Itago ang condom sa maayos na lugar.
  3. Kung gagamitin na ang condom, buksan ito ng dahan-dahan. Tandaan na ang tagumpay ng paghadlang sa pagbubuntis ay nakakasalalay sa condom na walang butas; kahit maliit na butas ay maaaring magdala ng tamod na pinaputok patungo sa fallopian tube ng babae. Maaari rin itong magsilbing daluyan ng anumang impeksyon. Kaya maging maingat sa pagbukas ng condom; huwag itong kagapin.
  4. Dahan-dahang igulong ang condom sa matigas na ari o titi. Nasa dulo dapat ang ‘tip’ na may maliit na kubling espasyong para imbakan ng semilya o tamod sakaling labasan ang lalaki habang nakikipagtalik. Siguraduhing naka-rolyo ang condom mula sa ulo ng ari hanggang sa pinaka-ugat dito.
  5. Panatilihing nakasuot ang condom habang patuloy na pinapasok ang ari sa puwerta, puwit, o bibig ng babae (o lalaki). Bagamat hindi nakakabuntis ang pagpasok ng ari as puwit o bibig, ito’y proteksyon laban sa Sexually-Transmitted Diseases gaya ng HIV. Bagamat higit na mas maliit ang risk ng paghawa sa pagpasok ng ari sa bibig, mas mainam na gumamit parin ng condom para sigurado.
  6. Kung gagamit ng lubricant o pampadulas, “water-based” na lubricants lamang ang gamitin; huwag gagamit ng mga “oil-based” lubricants dahil baka maging sanhi ito ng pagkabutas ng condom.
  7. Kung ang condom ay nabutas, itigil muna ang pakikipagtalik at gumamit ng bagong condom bago ituloy ang pakikipag-seks.
  8. Kapag lalabasan na ng tamod o semilya, alisin ang ari ng lalaki at siguraduhing hindi makakalas ang condom hanggang tuluyang maalis ang ari. Idiin ang bukas na dulo ng condom sa ugat ng ari para hindi ito madulas.
  9. Igulong palabas ang condom hanggang ito’y maalis sa ari. Huwag hayaang dumampi ang condom o ang ari ng lalaki sa pwerta ng babae habang ito’y inaalis.
  10. Itapon ang condom sa basurahan. Hindi pwedeng gamitin muli ang condom na ginamit na.
  11. Ang paggamit ng condom ay isang hadlang sa pagbubuntis at proteksyon laban sa mga sexually-transmitted diseases (STDs) ngunit ang pagkakaroon ng condom ay hindi isang pahintulot o lisensya na malaya nang makipag-talik kahit kanino. Magkaroon ng responibilidad at katapatan sa buhay sekswal, ayon sa inyong mga pananalig at paninindigan.